Yelken Tamir Kitleri

Denizde Yelken Tamiri

Ne kadar dikkatli olursanız olun, denizde seyir sırasında yelkeninizin hasar görebileceği ve onarım gerektireceği durumlarla mutlaka karşılaşırsınız. Yapılacak iş ne olursa olsun, ilk adım hasarın hızlı bir değerlendirmesini yapmaktır. Bunun için düz bir ahşap yüzeye, keskin makasa ve bir yardımcıya ihtiyaç duyarsınız.

Yırtık yelkenin yüksek yük taşıyan bir bölgesindeyse uygulanacak tamir yöntemi, düşük yük taşıyan bir bölgedeki yırtığa göre farklı olacaktır. Özellikle yelkenin arka yakası (leech) ve alt yakası (foot) gibi kenar bölgeler hızlı ve dikkatli müdahale gerektirir. Buna karşılık yelkenin orta kısmındaki bir yırtık, yapışkanlı Dacron (stickyback Dacron) veya Dacron yelken tamir bandıyla kapatılıp uygun bir zamanda daha kapsamlı bir tamir yapılıncaya kadar bırakılabilir.

Yapışkanlı Dacron: Denizcinin En İyi Dostu

Denizde yelken tamiri söz konusu olduğunda yapışkanlı Dacron en önemli yardımcınızdır. Bu malzeme, arka yüzeyi yapışkanlı Dacron kumaştan oluşur ve bir yelkenci için koli bandının bir tekne ustası için ifade ettiği kadar vazgeçilmezdir.

Farklı ağırlıklarda üretilmesine rağmen en çok tercih edilen ve en çok yönlü olanı 3 onsluk Dacron'dur. Ayrıca gerektiğinde katmanlar halinde uygulanarak kalınlığı artırılabilir. Ancak bunu yaparken geçişleri kademeli oluşturmak gerekir. Aksi takdirde yamanın kenarında sert bir bölge oluşur ve bu alan bir menteşe gibi çalışarak ileride yeni bir zayıf nokta yaratabilir.

Tamire başlamadan önce yamanacak bölgenin temiz ve kuru olduğundan emin olun. Bölgeyi tatlı suyla veya tercihen endüstriyel alkolle temizleyin. Özellikle kir ve yağ kalıntılarının bulunmaması çok önemlidir.

Acil durumlarda yapışkanlı Dacron nemli yüzeylere de tutunabilir. Ancak yüzey temiz ve kuru olduğunda yapışma çok daha güçlü olacaktır. Ayrıca uygulamadan sonra yamayı ısıtabilirseniz, örneğin saç kurutma makinesi kullanarak veya yelkeni güneş altında bırakarak, yapıştırıcı daha iyi performans gösterecektir.

Farklı Yelken Tiplerinde Kullanımı

Yapışkanlı Dacron tüm Dacron yelkenlerde kullanılabilir. Ayrıca spinnakerlerde geçici çözüm olarak da işe yarar. Ancak uzun vadeli bir spinnaker tamiri için önerilmez. Çünkü Dacron ile naylon uyumlu malzemeler değildir ve zamanla yelkenin yırtılmasına neden olabilecek sert bölgeler oluştururlar.

Bu durumda rip-stop naylon bant kullanılmalıdır. Bu malzeme yapışkanlı Dacron ile aynı mantıkla çalışır ancak naylondan üretilmiştir. Bununla birlikte yapışma gücü Dacron kadar yüksek değildir ve genellikle dikilmesi gerekir.

Yapışkanlı Dacron, laminat ve kalıplanmış modern yelkenlerde de kullanılabilir. Özellikle dış yüzeyinde film kaplama bulunan kumaşlarda son derece iyi yapışır.

Hafif kumaşlarda ise genellikle dikmeden uygulamak daha iyidir. Çünkü iğne delikleri kumaşın dayanımını azaltabilir.

Düşük yük taşıyan bölgelerdeki küçük yırtıklar için bu tür yamalar çoğu zaman yeterlidir.

Açılmış Dikişlerin Tamiri

Eğer bir dikiş açıldıysa aynı mantık uygulanır.

• Düşük yük taşıyan bir bölgede ise her iki tarafa yapışkanlı Dacron uygulamak yeterlidir.

• Eğer yırtık arka yakaya (leech) yakınsa veya leech bandı kopmuşsa, mutlaka dikiş gerekir.

Bu durumda dikişi sabitlemek için çift taraflı bant veya yapışkanlı Dacron kullanılabilir. Ardından iğne ve iplikle elde dikim yapılır.

Hangi Dikiş Türü Kullanılmalı?

Denizde yapılacak geçici tamirlerde dikiş şeklinin fazla önemi yoktur.

• Düz dikiş en kolay yöntemdir ve yeterince güçlüdür.

• Zigzag dikiş daha profesyonel görünür ancak yelken atölyesine ulaşıldığında zaten yeniden sökülecektir.

Bazı durumlarda mevcut zigzag delikleri takip edilerek onarım yapılabilir.

Faydalı İpuçları

• İğneyi kumaş katmanlarından geçirmek için mutlaka bir yelkenci avucu (sailor's palm) kullanın.

• Kalın katmanlarda iğneyi çekmek için bir pense bulundurun.

• Yamaların köşelerini daima yuvarlayın. Yuvarlak köşeler sivri köşelere göre çok daha az kalkar.

Köşe Halkasının Kopması

Bir köşe halkası (corner ring) yerinden çıkarsa, dikiş yapmanız kaçınılmazdır.

1. Halkanın olması gereken yeri belirleyin.

2. Naylon kolon şeritlerini halka içinden geçirerek yelkene uzatın.

3. Çift taraflı bantla sabitleyin.

4. Şerit uçlarını farklı uzunluklarda bırakarak yük geçişini yumuşatın.

5. Tüm bölgeyi yapışkanlı Dacron ile kaplayıp sabitleyin.

Bu aşamadan sonra dikim işlemi daha kolay olacaktır.

Kalın Bölgelerin Dikimi

Kalın takviye katmanları ve kolon şeritlerinden geçerken bir biz (awl) kullanın.

Önce biz ile delikler açın, ardından kör uçlu bir iğne kullanarak dikin.

Bu çok önemlidir. Sivri iğneler yeni yollar açmaya çalışırken, kör iğneler açılmış delikleri takip eder.

Birkaç sıra zigzag dikiş atın ve her dikişi mümkün olduğunca sıkı çekin.

Alternatif Yapıştırıcılar

Yapışkanlı Dacron veya çift taraflı bantınız kalmadıysa:

• Sprey yapıştırıcılar kullanılabilir.

• Sıcak silikon tabancası işe yarayabilir.

• Epoksi çok güçlü bir bağlantı sağlayabilir.

Ancak sıcak silikon ve sprey yapıştırıcılar tek başına yeterince güçlü olmadığından, yapılan yamaların mutlaka dikilmesi gerekir.

Sonuç

Kendi yelkeninizi tamir etmek sanıldığı kadar zor değildir. Denizcilikte olduğu gibi burada da biraz sağduyu çok şey kazandırır. İyi hazırlık, biraz sabır ve doğru ekipmanlarla denizde karşılaşacağınız çoğu yelken hasarını başarıyla giderebilirsiniz.

Yelken Tamir Çantası

Gemide bulunduracağınız tamir çantası yapacağınız yolculuğun uzunluğuna ve teknenizin özelliklerine göre belirlenmelidir.

Ana ekipmanlar kuru ve kolay ulaşılabilir bir çantada saklanmalı, sık kullanılan malzemeler ise ayrıca küçük bir çantada bulundurulmalıdır.

Küçük Çantada Bulunması Gerekenler

• Makas

• Mumlanmış iplik

• İğneler

• İnce bağlama ipi (whipping twine)

• Bir miktar yapışkanlı Dacron

İğneleri, dikiş makinesi yağıyla hafifçe yağlanmış bir bez içinde ve kapalı bir kutuda saklayın. Paslanmaz çelik olsalar bile makasları da yağlı bez içinde muhafaza edin.

Temel Yelken Tamir Seti

(40 feetlik bir yatın Atlantik geçişi için uygun miktarlar)

• 1 adet paslanmaz çelik makas

• 1 adet yedek makas

• 1 adet yelken tamir bıçağı

• 6 adet biz (awl)

• 24 adet plastik başlı raptiye

• 1 adet ayarlanabilir yelkenci avucu

• 3 adet söküm aparatı (seam ripper)

• 1 makara önceden mumlanmış el dikiş ipliği

• Rulo yapışkanlı Dacron bant

• Yapışkanlı Dacron

• 5 rulo çift taraflı bant

• 2 kutu sprey yapıştırıcı

• Tüp şeklinde naylon kolon

• 2 inç naylon kolon

• Çubuklu 2 paslanmaz halka

• Cırt bant (Velcro)

• 14 ve 15 numara çeşitli iğneler

• Zımba tabancası ve zımbalar

• Bir parça balmumu

• Çeşitli Dacron ve naylon kumaş parçaları