Embedded Files
Teknenizi Pas İzlerinden Koruyun
"Parlayan her şey altın değildir" sözü hayatın birçok alanında geçerlidir; ancak özellikle paslanmaz çelik donanımlar için oldukça doğru bir ifadedir. Paslanmaz çelik ekipmanlarda çok sayıda arıza görüyorum. Bunların bir kısmı düşük kaliteli malzeme kullanımından, bir kısmı ise hatalı montaj veya yetersiz bakımdan kaynaklanıyor. Peki denizcilikte kullanılan paslanmaz çelik tam olarak nedir ve neden bazen en kaliteli ürünler bile korozyona uğrar? Gelin, paslanmaz çeliğin neden lekelendiğine ve paslandığına birlikte bakalım.
Paslanmaz Çelik 101
Paslanmaz çelik, doğru kalite seçildiğinde ve uygun şekilde monte edilip bakımı yapıldığında adının hakkını verir.
Marin ekipman mağazalarında satılan paslanmaz çelik ürünlerin çoğu 300 serisi paslanmaz çelikten üretilir. Bu seri, deniz ortamındaki çok çeşitli uygulamalar için uygundur.
Yaygın Paslanmaz Çelik Türleri
304 Paslanmaz Çelik
Genel amaçlı kullanım için uygundur.
İyi dayanıklılık sunar.
En yaygın kullanılan türlerden biridir.
316 Paslanmaz Çelik
Daha fazla nikel ve molibden içerir.
Korozyona karşı daha dayanıklıdır.
Deniz ortamlarında sıklıkla tercih edilir.
316L Paslanmaz Çelik
Daha düşük karbon oranına sahiptir.
Kaynak işlemleri sonrasında oluşabilecek korozyon riskini azaltır.
Marin uygulamalarda en çok tercih edilen seçeneklerden biridir.
Bu makalede "paslanmaz çelik" ifadesiyle genel olarak bu 300 serisi ürünler kastedilmektedir.
Paslanmaz Çelik Neden Paslanmaz?
Paslanmaz çelik içerisindeki krom, havadaki oksijenle reaksiyona girerek yüzeyde görünmez bir krom oksit tabakası oluşturur.
Bu tabaka:
Koruyucu bir zırh görevi görür.
Korozyonun metale işlemesini engeller.
Hasar gördüğünde yeterli oksijen varsa kendini yenileyebilir.
Bu özellik sayesinde paslanmaz çelik uzun yıllar dayanıklılığını koruyabilir.
Sorun Oksijen Yokluğunda Başlar
Paslanmaz çelik, oksijen bulunmayan veya çok az bulunan ortamlarda korozyona daha yatkındır.
Özellikle deniz suyundaki klorürler:
Koruyucu krom oksit tabakasına saldırır.
Tabakanın yenilenmesini engeller.
Sonunda paslanmanın başlamasına neden olur.
Bunun klasik örneklerinden biri yelkenlilerdeki chainplate (sancak bağlantı plakaları) noktalarıdır.
Bu parçalar güverteden geçtikleri bölgede içeride paslanabilir. İlginç olan ise parçanın hem güvertenin üstünde hem de altında kusursuz görünmesine rağmen iç kısmında ciddi korozyon oluşabilmesidir.
Tekne Yapısının Etkisi
Modern teknelerin güverteleri, kabin tavanları ve kokpitleri genellikle sandviç (cored) yapıdadır.
Bu yapı şunlardan oluşur:
Dış fiberglas katman
İç fiberglas katman
Aradaki ahşap, balsa, köpük veya benzeri çekirdek malzeme
Bu yöntem:
Daha hafif yapı sağlar.
Daha güçlü bir yapı oluşturur.
Isı ve ses yalıtımını artırır.
Ancak önemli bir dezavantajı vardır.
Montaj sırasında açılan delikler iyi yalıtılmazsa veya zaman içinde kullanılan mastik bozulursa su içeri sızabilir.
Nem çekirdek malzeme tarafından emilir ve bağlantı elemanlarının çevresinde adeta ıslak bir sünger ortamı oluşturur.
Pas Lekeleri Nasıl Oluşur?
Sorun tam da burada başlar.
Zamanla:
Hapsolmuş su içindeki oksijen tükenir.
Koruyucu krom oksit tabakası kendini yenileyemez.
Paslanmaz çeliğin içindeki demir oksitlenmeye başlar.
Korozyon nedeniyle metal genleşir.
Bunun sonucunda paslanmaz çelik bağlantı elemanlarının çevresinde aşağı doğru akan kahverengi pas izleri görülür.
Bu "pas akıntıları" genellikle:
Donanımın sorun yaşadığını,
İçten içe korozyona uğradığını,
Acil müdahale gerektiğini
gösteren önemli uyarı işaretleridir.
Tekne Sahibi Ne Yapmalı?
Donanımları Periyodik Olarak Yeniden Mastikleyin
Güverte üzerindeki tüm paslanmaz ekipmanlar belirli aralıklarla sökülüp yeniden mastiklenmelidir.
Özellikle şu ekipmanlar:
Irgatlar (windlass)
Baba ve koçboynuzları (cleats)
Chainplate bağlantıları
Korkuluk ayakları (stanchion bases)
yük altında çalıştıkları için daha fazla risk taşır.
Sürekli oluşan hareket ve esneme:
Mastiğin yapışmasını bozar.
Su girişine neden olur.
Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Kesin bir kural olmamakla birlikte genel kabul gören süre:
Her 7 ila 10 yılda bir
Donanımların sökülmesi,
Kontrol edilmesi,
Yeniden mastiklenmesidir.
Gerektiğinde bu süre daha kısa tutulmalıdır.
Dışarıdan Mastik Çekmek Çözüm Değildir
Sızdıran bir bağlantının çevresine dışarıdan mastik sıkmak çoğu zaman işe yaramaz.
Doğru çözüm:
Donanımı tamamen sökmek,
Kontrol etmek,
Yeniden monte edip sızdırmazlığını sağlamaktır.
Bu işlem aynı zamanda çekirdek yapıda oluşmuş nem ve çürüme problemlerinin de tespit edilmesini sağlar.
Paslanmaz Çelik Satın Alırken Dikkat Edin
Paslanmaz çelik bağlantı elemanları günümüzde sayısız üretici tarafından satılmaktadır.
Satın alırken:
Ürünün kalite sınıfını doğrulayın.
Mümkünse 316 veya 316L tercih edin.
Sadece düşük fiyata aldanmayın.
Mıknatıs Testi
Yanınızda küçük bir mıknatıs bulundurabilirsiniz.
300 serisi paslanmaz çelik:
Manyetik değildir veya
Çok zayıf manyetik özellik gösterir.
Ayrıca hortum kelepçelerini kontrol ederken sadece kelepçeyi değil, vidasını da test edin. Bazı düşük kaliteli ürünlerde paslanmaz gövde kullanılırken vida kısmı çelikten üretilmiş olabilir ve deniz ortamında çok hızlı paslanabilir.
Yaygın Paslanmaz Çelik Korozyon Türleri
Yarık Korozyonu (Crevice Corrosion)
Dar ve oksijen alamayan bölgelerde oluşur.
Özellikle:
Civata başlarının altında
Dar bağlantı boşluklarında
görülür.
Çukurcuk Korozyonu (Pitting)
Koruyucu tabakanın küçük bir noktada zarar görmesi sonucunda oluşur.
Metal yüzeyinde küçük ancak derin oyuklar meydana gelir.
Galvanik Korozyon
Birbirinden farklı iki metal deniz suyu gibi elektrolit bir ortamda temas ettiğinde ortaya çıkar.
Elektrik akımı oluşur ve daha aktif metal zamanla aşınır.
Tanelerarası Korozyon (Intergranular Corrosion)
Yüksek sıcaklık nedeniyle karbonun kromla birleşmesi sonucunda oluşur.
Kaynak işlemlerinde görülebilir.
Bu nedenle kaynak yapılacak uygulamalarda:
304L
316L
gibi düşük karbonlu paslanmaz çelikler tercih edilmelidir.
Sonuç
Paslanmaz çelik tamamen paslanmaz değildir. Doğru kalite seçimi, uygun montaj ve düzenli bakım olmadan deniz ortamında en kaliteli paslanmaz çelik bile zamanla korozyona uğrayabilir. Özellikle güverte ekipmanlarının düzenli olarak kontrol edilmesi, yeniden mastiklenmesi ve oluşan pas izlerinin ciddiye alınması, teknenizin güvenliği ve ekipmanların uzun ömürlü olması açısından büyük önem taşır.
Page updated
Google Sites
Report abuse