Embedded Files
Korozyon, genellikle tekneniz karaya alındığında ve pervanelerin aşındığını ya da deniz suyu giriş çıkış elemanlarının parçalanmaya başladığını gördüğünüzde akla gelir. Oysa korozyon, ilk ahşap teknelerde metal parçaların kullanılmaya başladığı günden beri denizcilerin karşılaştığı bir sorundur. Teknelerde elektrikli ekipmanların ve konfor sistemlerinin artmasıyla birlikte bu sorun daha da büyümüştür.
Şimdi farklı korozyon türlerine ve bunlara karşı alınabilecek önlemlere göz atalım.
Farklı Metallerin Bir Arada Kullanılması
1800 yılında Alessandro Volta, iki farklı metalin bir elektrolit içine yerleştirilmesinin elektrik üretebildiğini keşfetti. Bir metal daha anotik, diğeri daha katodik olduğunda ve bu metaller birbirine bağlı halde elektrolit sıvı içerisinde bulunduğunda bir pil oluşur.
Bu reaksiyona galvanik korozyon denir. Piller enerji depolamak için faydalıdır, ancak teknenizdeki metalleri bir pil gibi davranırken görmek istemezsiniz.
Galvanik korozyonu önlemek için:
Metalleri kaplayarak elektrolitten izole etmek,
Daha anotik bir kurban anot (sacrificial anode) kullanmak gereklidir.
Kaplama etkili olsa da düzenli bakım ister. Kaplama bozulup metal deniz suyuyla temas ettiğinde korozyon başlar.
Tutyalar (Kurban Anotlar)
Geleneksel olarak çinko anotlar kullanılır ve bu sistem o kadar yaygınlaşmıştır ki birçok kişi anot korumasını doğrudan "tutya" olarak adlandırır.
Tutya:
Aktivitesi yüksek bir metaldir.
Paslanmaz çelik ve bronz gibi daha asil metalleri korur.
Ekonomik bir çözümdür.
Tekne üreticileri, bir veya iki yıl boyunca koruma sağlayacak şekilde gerekli anot miktarını belirlemeyi öğrenmiştir.
Günümüzde:
Magnezyum anotlar tatlı suda,
Alüminyum alaşımlı anotlar ise tuzlu ve acı sularda yaygın olarak kullanılmaktadır.
Alüminyum anotlar çevre açısından daha avantajlıdır ve günümüzde birçok tekne sahibi çinkodan alüminyuma geçmektedir. Ancak bir teknede kullanılan tüm anotların aynı malzemeden olması önemlidir.
Paslanmaz Çelik ve Alüminyum
Alüminyum üzerinde kullanılan paslanmaz çelik vida, cıvata veya perçinler galvanik korozyona neden olabilir.
Nem veya tuzlu su:
Alüminyumun aşınmasına,
Bağlantının sıkışmasına,
Boyanın kabarmasına yol açabilir.
Bu nedenle bağlantı elemanları monte edilirken:
Tef-Gel,
LanoCote,
Loctite,
Kaliteli poliüretan mastikler
gibi ürünlerle yalıtım sağlanmalıdır.
Alüminyumda Nemaltı (Poultice) Korozyonu
Alüminyum kuru kaldığında dayanıklı bir oksit tabakası oluşturur. Ancak sürekli nemli kaldığında beyaz renkli macun benzeri bir korozyon oluşur.
Bu durum:
Yakıt ve su tanklarını,
Güverte altı alüminyum yapıları
delinmeye kadar götürebilir.
Bu nedenle alüminyum tankların dış yüzeylerinin temiz ve kuru tutulması gerekir.
Bonding Sistemi
Fiberglas teknelerde bulunan bonding sistemi, su altındaki tüm metallerin aynı elektriksel potansiyelde kalmasını sağlar.
Genellikle:
Yeşil renkli kablolar,
Bakır şeritler
aracılığıyla vanalar, tanklar ve metal ekipmanlar birbirine bağlanır.
Bu sayede:
Tek bir anot tüm sistemi koruyabilir.
Her metal için ayrı anot gerekmez.
Sağlıklı bir bonding sisteminde direnç değeri 1 ohm'un altında olmalıdır.
Kontrol için:
Multimetreyi Ω (ohm) konumuna alın.
Bir ucu pervane miline veya anoda bağlayın.
Diğer ucu tüm su altı metallere değdirerek ölçüm yapın.
Direnç 1 ohm'un üzerindeyse bağlantıların kontrol edilmesi gerekir.
Bonding Sisteminin Ek Avantajları
Doğru kurulmuş bir bonding sistemi:
Kaçak AC akımını güvenli şekilde toprağa aktarır.
Mürettebatı elektrik çarpmasına karşı korur.
Yıldırım akımının bir kısmını tekne dışına taşıyabilir.
Ahşap Teknelerde İstisna
Geleneksel ahşap teknelerde tüm su altı metalleri birbirine bağlamak tavsiye edilmez.
Elektriksel aktivite:
Ahşabın bozulmasını,
Tuz birikimini,
Yapısal hasarı
hızlandırabilir.
Bu tür teknelerde bronz gibi benzer metallerin kullanılması en güvenli yaklaşımdır.
Ne Kadar Anot Fazladır?
Gereğinden fazla anot kullanmak da sorun yaratabilir.
Aşırı anot:
Gereksiz elektriksel aktivite oluşturur.
Bakır bazlı antifouling boyalara zarar verir.
Su altı metallerinin etrafında halka şeklinde izler oluşturabilir.
Bu nedenle profesyonel bir korozyon ölçümü yaptırmak faydalıdır.
Korozyon Ölçerler
Bu cihazlar:
Gümüş/gümüş klorür referans elektrotu kullanır.
Su içerisindeki voltaj farklarını ölçer.
Anot korumasının yeterli olup olmadığını gösterir.
Metal gövdeli teknelerde kalıcı ölçüm sistemleri yaygındır.
Aktif Korozyon Koruması
Mercury ve Volvo Penta gibi üreticiler aktif korozyon koruma sistemleri geliştirmiştir.
Bu sistemler:
12 voltluk akü ile çalışır.
Suya ters yönde koruyucu akım gönderir.
Galvanik akımı engeller.
Özellikle büyük alüminyum dıştan takma veya kıçtan tahrik ünitelerinde oldukça etkilidir.
Ancak enerji kesildiğinde sistem pasif anotlara ihtiyaç duyar.
Kaçak Akım Tehlikesi
Korozyon ölçerler bazen doğru çalışmayan elektrik sistemlerini de ortaya çıkarabilir.
Örneğin:
Arızalı sintine pompaları,
Hasarlı flatör şalterleri,
İzolasyonu bozulmuş kablolar
suya doğru akım (DC) kaçırabilir.
Bu kaçak akımlar su altı metallerini çok kısa sürede tahrip edebilir.
Galvanik İzolatörlerin Önemi
Sahil elektriğine bağlı bir teknede, yeşil topraklama kablosu aracılığıyla marinadaki diğer teknelerle de bağlantı kurulmuş olur.
Başka bir teknedeki hata:
Sizin teknenizi etkileyebilir.
Korozyon riskini artırabilir.
Bu nedenle:
Galvanik izolatör
İzolasyon trafosu
kullanımı tavsiye edilir.
Korozyona Dayanıklı Metal Seçimi
Pirinç Kullanmayın
Pirinç, yüksek çinko içeriği nedeniyle su altında kullanılmamalıdır.
Çinko zamanla çözünür ve geride kırılgan bir yapı kalır.
Bu sürece dezinkifikasyon denir.
Bronz ise:
Daha dayanıklıdır.
Çok daha uzun ömürlüdür.
Paslanmaz Çelik
304 ve 316 kalite paslanmaz çelikler, yüzeylerinde koruyucu oksit tabakası oluştururlar.
Ancak su altında ve oksijenin az olduğu ortamlarda bu koruma kaybolabilir.
Sonuç:
Noktasal çukurcuklar,
Derin korozyon çukurları
oluşur.
Bu olaya yarık korozyonu (crevice corrosion) denir.
Bu nedenle yüksek kaliteli şaft uygulamalarında:
Aquamet 22
Aqualoy 22
gibi alaşımlar tercih edilir.
Bu malzemeler daha yüksek korozyon direncine sahiptir.
PREN Değeri
Metal sektöründe kullanılan PREN (Pitting Resistance Equivalent Number) değeri, bir alaşımın deniz suyunda çukurcuk korozyonuna karşı direncini gösterir.
PREN değeri yükseldikçe korozyon direnci de artar.
Sonuç
Denizcilik çoğu zaman acımasız bir bilim deneyini andırır. Son derece hassas ve değerli metal parçaları tuzlu suya, UV ışınlarına ve sürekli titreşime maruz bırakırız. Korozyonu tamamen durdurmak mümkün olmasa da; doğru anot seçimi, düzenli bonding kontrolleri, kaliteli malzeme kullanımı ve elektrik kaçaklarının önlenmesi sayesinde etkilerini büyük ölçüde azaltabilir ve teknenizin ömrünü uzatabilirsiniz.
Page updated
Google Sites
Report abuse