seyir testi... sadece bir tekne gezisi değildir!

Seyir Testi... Sadece Bir Tekne Gezisi Değildir!

Şunu unutmayın: Sörveyörler deniz tecrübesi sırasında tekneyi kullanmazlar; sadece gözlemlemek ve raporlamak için oradadırlar.

Seyir testinin sörveyden önce değil, sonra yapılması gerektiğine inanıyorum. Bazen sörvey sırasında, teknedeki sistem veya yapı yük altına girmeden tam olarak tanımlanamayacak bazı ipuçları bulunur. Seyir testini sörvey sonrası yapmak, bu ipuçlarının peşine düşme şansı verir.

35 feet’lik bir yelkenlide, boşluk olup olmadığını görmek için şaftı elinizle ileri geri itebilirsiniz. Ancak 50 feet’lik bir motorlu teknede, o 12 feet uzunluğundaki ve 2 inç çapındaki şaftı itip çekmek için üç kişiye ihtiyacınız olur ve o zaman bile, seyir hızında yapılan sert bir dönüşte ortaya çıkacak bir sorunu göremeyebilirsiniz. Stringerlardaki (boyuna destekler) kılcal çatlaklar sadece kozmetik jelkot sorunları olabilir veya tam güçte yapılan bir dönüşte hafifçe açılarak çok daha büyük bir soruna işaret edebilir. Limanda dururken sağlam görünen ana perdelerin (bulkheads), 1 metrelik dalgalarda hareket ettiğini bizzat gördüm.

Çeşitli elektrik sistemleri iskelede sorunsuz çalışabilir ancak ısındıktan sonra şalter attırmaya başlayabilir. Klima, sahil beslemesiyle çalışabilir ancak jeneratör bu yük altına girdiğinde tekleyip stop edebilir.

Yanınızda bir sörveyör olsun ya da olmasın, deniz tecrübesi prosedürü aynıdır. Bu tekne henüz sizin değil; bu yüzden brokerın, sahibinin veya temsilcisinin tekneyi limandan çıkarmasına ve dönüşte yanaştırmasına izin vermenizi şiddetle öneririm. Teknede ne kadar az kişi olursa o kadar iyidir. Seyir halindeyken motorlar, dümen mahalli ve yürüyen aksam bölmeleri sürekli kontrol edileceği için tüm motor ve dümen dişli kapaklarının tam erişim için açık olması önemlidir. Bir teknede bu genellikle tüm salon zemininin ve kıç kabindeki yatağın kaldırılıp istiflenmesi anlamına gelir; bu yüzden teknede az kişi olması önemlidir. Çoğu yelkenlide giriş merdivenleri çıkarılır, bu nedenle sörveyör dışında kimsenin kabinlere girmesi mümkün olmaz.

Tekne çalıştırıldığında dümende olun ve tüm göstergelerin düzgün çalıştığını görün; ardından kıç tarafa yürüyüp soğutma suyunun egzostan çıktığını ve varsa dumanın birkaç saniye içinde kesildiğinden emin olun. Eski dizeller çalışma sıcaklığına yaklaşana kadar temiz egzoz göstermeyebilir ve bu her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez. Tekne motoru rölantiye oturduktan sonra gösterge iğnelerinin konumlarını not edilmelidir.

Tekne iskeleden ayrılırken motor dairesinde yakıt filtreleri/hatları, motor kulakları, şanzıman geçişleri, salmastralar, hortumlar, pervane pompaları ve egzoz sistemleri gibi parçaları dinlenip, izlenir. Sızdıran hortumlar, egzoz kaçakları, salmastraların aşırı hareketi, şaft titreşimi ve olağandışı her şeyi kontrol edilir.

Eğer dümen sistemi başka bir bölmedeyse, oraya da bakıp dümen kablosunun, kuadrantların, hidrolik hortumların, yeke kollarının veya rot başlarının güvenli olduğundan ve uygun şekilde yanıt verdiğinden emin olunmalıdır.

Limandan çıktığımızda tekrar dümen başına geçerim ve göstergelerdeki değişiklikleri not eder (fotoğraflar); yağ basıncı, sıcaklık, voltmetre ve takometrenin olması gerektiği gibi çalışıp çalışmadığını kontrol ederim.

Daha sonra teknenin tam çalışma sıcaklığına ulaşana kadar yavaşça hızlanması; bu süre zarfında çeşitli bölmeler ile dümen arasında kontroller için gezilir.

Tam çalışma sıcaklığına ulaşıldığında, 5 dakika boyunca tam gaz (WOT) seyir yapılır ve bu süre zarfında sistemleri ve göstergeleri izleyerek anormallikleri not edilir. Tam gaz seyri konusunda satıcılar sık sık direnç gösterir fakat doğru bir sörvey için tek şey bunu talep etmektir. Eğer bir tekne 5 dakika tam gaz gidemiyorsa, bir şeyler yanlıştır.

Ardından gazın seyir hızına (cruise speed) düşürülmesi gerekir ve göstergelerin uygun şekilde değişip değişmediğini izlenir. Seyir hızındayken, hem iskeleye hem de sancağa yapılan sert dönüşlerde yürüyen aksamı ve dümen sistemini gözlemlemek gerekir.

Daha sonra teknenin birkaç dakika rölantiye alınmasını ve göstergelerin tepkisini tekrar kontrol ederiz. Şimdi, dümen sistemini, yürüyen aksamı ve motor kulaklarını izleyerek tornistanda (geriye doğru) 3/4 gaz verilir. 

Tekne ırgatı görsel olarak kontrol edildikten sonra ırgatın gücü göz önünde bulundurularak zincir hepsi salınır ve toplanır ırgatın doğru çalıştığından emin olunur.

Tüm yelkenleri basarız; yükselirken yelkenler incelenir, sağlam olduklarından ve tüm vinçlerin, kilitlerin (clutch), sarma sistemlerinin (furler), arabaların ve rayların çalışır ve iyi durumda olduğundan emin olunur.

Tekne artık rölantide seyredebilir; eğer jeneratör varsa çalıştırılır ve ocak, su ısıtıcısı, klima gibi tüm sistemler test edilir.

Majör testler bu kadar; artık daha küçük sistemlere geçebiliriz. Bu sistemleri sörvey sırasında iskelede her zaman çalıştırılır ancak seyir halindeyken tekrar kontrol etmek akıllıcadır. Seyir ışıkları, chartplotter, radar, otopilot, derinlik göstergesi ve telsizler dahil tüm navigasyon sistemleri ile birlikte DC buzdolabı, kabin aydınlatmaları, vakumlu tuvaletler, tatlı su sistemleri ve elektriksel olan her şey seyir halindeyken test edilmelidir. 

Seyir testi sonrasında tekne karaya çekilerek karadaki kontroller yapılır.