Embedded Files
Teknede Su Yapıcı (Watermaker): Tatlı Su Bağımsızlığı
Teknede bir su yapıcı (watermaker) bulundurmak, bir sonraki tatlı su ikmal noktanızı düşünme zorunluluğunu ortadan kaldırır. Bir su yapıcının sağladığı bağımsızlık hissi benzersizdir. Hafta sonları kullanılan sıradan bir gezi teknesini, marinalara bağlı kalmadan uzun süre demirde yaşayabileceğiniz ve uzak rotalara seyahat edebileceğiniz gerçek bir macera teknesine dönüştürür.
Elbette su tanklarınızı marina veya yakıt iskelesindeki musluklardan doldurmak, bir su yapıcı satın almak ve kurdurmaktan çok daha ekonomik bir çözümdür. Ancak zaman zaman planlarınız, yakınlarda su temin edecek bir nokta bulunmaması nedeniyle aksayabilir ya da mevcut su kaynağının kalitesi konusunda şüphe duyabilirsiniz.
Bunun yanında, seyir sırasında bir borunun patlaması veya su tankının fark edilmeden boşalması gibi durumlarda, rotanızı değiştirip su aramak yerine sadece bir düğmeye basarak su üretmeye devam edebilmeniz büyük bir avantaj sağlar.
Su Yapıcılar Nasıl Çalışır?
Su yapıcılar, teknik adıyla deniz suyunu arıtma (desalinasyon) sistemleri, içme suyu üretmek için ters ozmoz (Reverse Osmosis - RO) yöntemini kullanırlar.
Bu sistemde tuzlu deniz suyu yüksek basınç altında özel bir membranın bir yüzeyine gönderilir. Basınç sayesinde sadece su molekülleri membranın diğer tarafına geçebilirken;
Tuz,
Bakteriler,
Mikroorganizmalar,
Diğer kirleticiler
membran tarafından tutulur.
Ortaya çıkan su oldukça saf ve mineral açısından fakirdir. Bu nedenle ilk başta tadı alışılmış içme suyundan biraz farklı gelebilir.
RO membranı, normal bir filtreden çok daha hassas çalışır. Gözenekleri o kadar küçüktür ki bakteriler ve hatta tuz molekülleri bile içinden geçemez.
Membranın Temiz Kalması Neden Önemlidir?
Sadece yüksek basınç uygulamak yeterli değildir.
Membran yüzeyinde sürekli su akışı olması gerekir. Bunun amacı membranın üzerinde biriken:
Tuzun,
Organik kalıntıların,
Mikroorganizmaların
uzaklaştırılmasıdır.
Aksi halde membranın gözenekleri tıkanır ve verimi düşer.
Bu nedenle bir su yapıcının üç farklı çıkışı bulunur:
Tuzlu su girişi
Tatlı su çıkışı
Daha yoğun tuzlu atık su çıkışı
Bu özellikleriyle klasik filtrelerden ayrılırlar.
Yüksek Basınçlı Pompalı Su Yapıcılar
Su yapıcıların ihtiyaç duyduğu yüksek basıncı oluşturmanın iki temel yöntemi vardır.
İlki, yüksek basınçlı pompa kullanmaktır.
Bu sistemlerde güçlü bir pompa:
Deniz suyunu yüksek hızda dolaştırır,
Membran üzerinde gerekli basıncı oluşturur.
Çıkış hattındaki "iğne vana" (needle valve) yardımıyla sistem basıncı kontrol edilir.
Bu sistemlerin avantajları:
Hızlı su üretimi
Basit mekanik yapı
Daha az hareketli parça
olmalarıdır.
Genellikle saatte: 60 litre ve üzeri su üretebilirler. Ancak bunun bedeli yüksek enerji tüketimidir.
Birçok model:
500 Watt'ın üzerinde güç çekebilir.
Çoğunlukla 220V AC çalışır.
Jeneratörlü tekneler için daha uygundur.
Bu sistemlerin amacı kısa sürede tankları doldurup jeneratör çalışma süresini azaltmaktır.
Enerji Geri Kazanımlı (Clark Pompalı) Sistemler
Su yapıcıların ikinci türü Clark pompa veya Enerji Geri Kazanım Sistemi (ERD - Energy Recovery Device) kullanan modellerdir.
Bu sistemlerde daha düşük basınçlı bir pompa çalışır. Yüksek basıncı oluşturmak için ise çıkıştaki basınçlı atık suyun enerjisinden yeniden faydalanılır.
Sistem içindeki pistonlar, atık su basıncını giriş suyuna aktararak enerji tasarrufu sağlar.
Bu sayede:
Daha küçük pompalar kullanılabilir.
Elektrik tüketimi önemli ölçüde azalır.
Ancak çalışma basıncına ulaşmaları birkaç dakika sürebilir. Başlangıç aşamasında üretim miktarı düşük ve su kalitesi daha düşük olabilir.
Su Yapıcının Enerji Tüketimi
ERD Sistemleri
Tipik üretim kapasitesi:
20-60 litre/saat
Elektrik tüketimi:
Yaklaşık 9 Amper (12V)
1 litre su için yalnızca 4-5 Wh enerji
Yüksek Basınçlı Sistemler
Aynı miktarda su üretmek için:
Yaklaşık 2-3 kat daha fazla enerji tüketirler.
Bu nedenle:
Güneş enerjisi kullanan tekneler için
Jeneratörü olmayan tekneler için
Uzun süre demirde yaşayan denizciler için
enerji geri kazanımlı sistemler çok daha uygundur.
Su Yapıcı Seçerken İlk Bakılması Gereken Konu
Su yapıcı seçerken ilk değerlendirilmesi gereken unsur teknenin enerji altyapısıdır.
Eğer Teknenizde:
Güçlü jeneratör varsa,
Uzun süre jeneratör çalıştırmak sorun değilse,
yüksek basınçlı sistemler tercih edilebilir.
Eğer:
Solar paneller kullanıyorsanız,
LiFePO4 akü sisteminiz varsa,
Enerji tasarrufu önemliyse,
enerji geri kazanımlı modeller daha mantıklı olacaktır.
Yedek Parça ve Servis Konusu
Enerji geri kazanımlı sistemler verimli olmalarına rağmen daha karmaşık yapıya sahiptir.
Bu nedenle satın almadan önce mutlaka şu soruları araştırın:
Üreticinin Türkiye'de temsilcisi var mı?
Yedek parçalar kolay bulunabiliyor mu?
Servis desteği sağlanıyor mu?
Membran ve conta maliyetleri ne kadar?
Çünkü er ya da geç her su yapıcının:
Membran değişimine,
Conta bakımına,
Pompa servisine
ihtiyacı olacaktır.
Page updated
Google Sites
Report abuse