TEKNE SÖRVEYİ 101: Tekne Nasıl İncelenir?

ELEKTROLİZ: Teknelerde En Çok Yanlış Bilinen Terim

Elektroliz: Elektrik akımının geçmesi nedeniyle bir çözelti veya elektrolitte (teknelerde metalden üretilmiş eden ekipmanlar) meydana gelen kimyasal değişimlerdir.

Bu konu üzerine araştırmalar yapmış biri olarak, şu "elektroliz" meselesine bir açıklık getirmek istiyorum. Bu terim, ilgili elektriksel süreçlerin tam olarak anlaşılamaması nedeniyle sıklıkla yanlış kullanılmaktadır.

TEKNELERDE ELEKTROLİZ KOLAYLIKLA MEYDANA GELEMEZ!

Doğru akım (DC) içeren tüm deniz korozyonu türlerinde anot, katottan daha negatiftir. Elektrolizde ise bunun tam tersi geçerlidir; anot pozitif (+ kutba bağlıdır), katot ise negatiftir. Elektroliz, sanayide ve laboratuvarlarda bulunan indüklenmiş bir süreçtir ve tasarım amacı dışında gerçekleşmez. Elektroliz; elektrometalürji, elektro-saflaştırma ve elektro-kaplama gibi birçok endüstriyel uygulamada kullanılır ancak teknelerle kesinlikle bir ilgisi yoktur.

Peki, kaçak akım korozyonu, galvanik korozyon ve elektroliz arasındaki farkı anlamayan birinden gerçekten korozyon veya elektrik tavsiyesi almak ister misiniz?

Teknelerde elektrikle ilgili karşılaştığınız korozyon, ya "galvanik korozyon" ya da "kaçak akım korozyonu" dur. Bunlar, elektronların bir metalden diğerine akmasına neden olan elektrokimyasal reaksiyonlardır. Metallerden biri anot, diğeri katottur. İkisini akım ileten bir elektrolite (suya) koyar ve bir tel ile bağlarsanız, tıpkı bir pil gibi davranırlar. İki metal arasında bir akım oluşur. Birinden gelen elektronlar "feda edilir" ve diğer metalin üzerine kaplanır (bir kısmı kaplanır, ancak çoğu dağılır). Bu durum, alüminyum ve bronz gibi birbirinden farklı metallerin birbirine yakın olduğu ve elektriksel temas halinde olduğu durumlarda gerçekleşir; sonuçta alüminyum korozyona uğrar. Teknelerde ise en çok paslanmaz olan çapa fırdöndüsü ile zincir arasında olur, çapaya yakın zincir baklaları korozyondan erir.

İşin özü şu: "Elektroliz" terimini teknelerdeki metal aşınmaları için kullanmak doğru değildir.

1. Galvanik Korozyon: Bir galvanik hücrenin anot kısmında meydana gelen korozyon.

Galvanik korozyonun oluşması için dört temel unsur gereklidir:

1. Bir anot

2. Bir katot

3. Bir elektrolit (su)

4. Anot ve katot arasında bir iletim yolu (temas veya kablo).

Lise kimya derslerinden de bilindiği üzere; iki farklı metali bir tel ile bağlayıp tuzlu suya daldırarak bir pil oluşturulur, böylece manyetik alanlar aktive edilir ve akım akışına neden olan elektrokimyasal süreç başlatılır.

Bronz, alüminyum, galvanizli çelik ve paslanmaz çeliğin birbirine bağlama kablolarıyla bağlı olduğu veya sadece birbirine değdiği (örneğin paslanmaz bir şaft üzerindeki çinko anot ve bronz pervane) ve göle veya denize daldırıldığı bir teknede aynı şeyi yapmış olursunuz. Her farklı metalin farklı bir voltaj potansiyeli vardır. Daha asil olan metal "katot (+)", daha az asil olan ise "anot (-)"dur. Bu süreçte, daha az asil olan metal, daha asil olana elektron verir; böylece anodik metal zayıflar ve aşınır. İşte buna "galvanik korozyon" denir.

Şaftlarınızdaki veya trim tablalarınızdaki "fedai tutya" anotların görevi, kendilerini feda ederek pahalı metal parçaları korumaktır. Bu nedenle anotlarınızı iyi durumda tutmanız ve asla boyamamanız çok önemlidir. Ayrıca anotlara sadece "tutya" demeyelim; çünkü anotlar farklı su koşulları için üç temel malzemeden yapılır: Tatlı ve acı su için alüminyum alaşımı ve magnezyum; tuzlu su için ise çinko.

Galvanik korozyondan muzdarip bir tekne genellikle sorunun kaynağı kendisidir. Ancak sahil besleme (shore power) toprak hatlarıyla birbirine bağlı iki tekne, birbirleri arasında veya metal bir rıhtım duvarı ile galvanik bir hücre oluşturabilir. Bir Galvanik İzolatör, sahil besleme toprak hattı üzerinden teknenize giren veya çıkan DC akımından teknenizi koruyabilir. Ancak bir galvanik izolatör, teknenizin kendi içinde başlayan galvanik korozyonu durduramaz.

2. Kaçak Akım Korozyonu (Bazen elektrolitik korozyon olarak adlandırılır):

Bir elektrik kaynağının, elektrolit (su) ile temas halindeki bir metalin, aynı elektrolit içindeki başka bir metale göre anodik hale gelmesine neden olmasıyla oluşan korozyondur.

Basit bir ifadeyle; bir kablo, hatalı bir sintine pompası şamandırası veya sintinede yatan bozulmuş bir kablo gibi dokunmaması gereken bir yere değer ve suya akım gönderir. Bu da bir metalin elektron vererek hızla korozyona uğramasına neden olur. Bu tip korozyon metalleri korkunç bir hızla tüketebilir. Tekne sadece 2-3 hafta içinde şaftını, dümenini ve pervanesini kaybedebilir.

Bu tabloyu karmaşıklaştıran bir diğer unsur, teknedeki ortak şase veya iskeledeki sahil besleme panosundaki toprak hattı üzerinden AC tesisatınıza DC akımın karışabilmesidir. Marinadaki tüm tekneler sahil besleme toprak hatları üzerinden birbirine bağlı olduğundan, hasar çok geniş bir alana yayılabilir. Korozyon endişesinin yanı sıra, suya düşen sahil besleme kabloları nedeniyle elektrik çarpması riski de vardır. Yaygın kaynaklar; hatalı (veya marin tipi olmayan) akü şarj cihazları, invertörler, sintine pompaları, bazı ev tipi elektrikli aletler veya su ısıtıcınızdır.

Tuzlu su, suyun iletkenliğini artırdığı için korozyon için daha kolay alan olarak kabul edilir; ancak kirlenmiş tatlı sular, içindeki kirleticilerle çok daha iletken hale gelebilir.

Teknelerimizde, elektrik sistemine uzman olmayan ellerin müdahale etmiş olması muhtemeldir. Teknenizde herhangi bir elektriksel arıza veya olağandışı korozyon varsa, korozyon kontrolü konusunda eğitim almış Elektrik Teknisyenine danışın.