Embedded Files
DC Elektrik Devresi Eklemek
Basit kurallar güvenlik ve güvenilirlik sağlar
Teknenize uzun yıllar sahip olursanız, er ya da geç bir DC elektrik devresini değiştirmek veya yenisini eklemek zorunda kalırsınız. Belki eski bir cihazı yeniliyor ya da mevcut kabloların korozyona uğradığını ya da yetersiz olduğunu fark ettiniz. Belki yeni elektronik ekipmanlar ekliyorsunuz. Ya da önceki tekne sahibinin yaptığı amatörce bir tesisatı düzeltmeye çalışıyorsunuz.
Sebep ne olursa olsun, işi doğru yapmak zor değildir ve sonuçta profesyonel görünümlü, güvenli ve güvenilir bir elektrik tesisatı elde edebilirsiniz.
Kurulumu Planlamak
Eğer yalnızca eski bir elektrikli ekipmanı yeniliyorsanız, mevcut kabloları yenileriyle değiştirmeniz yeterli olabilir.
Yeni ekipmanın:
Akım ihtiyacı eskisinden fazla değilse,
Devre başlangıçta doğru şekilde tesis edilmişse,
Mevcut devre aşırı yük altında değilse,
genellikle mevcut kablolama kullanılabilir.
Aksi durumda yeni ekipman için uygun bir güç bağlantı noktası bulmanız gerekir.
Bir yelkenli teknenin tipik DC elektrik sistemini düşündüğümüzde:
Paralel bağlı iki servis (house) aküsü,
Bir marş aküsü,
Akü şalterleri,
Ana dağıtım paneli,
Ana ve alt devre kesicileri bulunur.
Akü şalterleri sayesinde gerektiğinde marş aküsü yerine servis aküleri kullanılarak motor çalıştırılabilir.
Yeni Devreyi Nereye Bağlamalı?
1. Doğrudan Aküye Bağlantı
Bazı ekipmanlar sürekli enerjiye ihtiyaç duyar:
Akü şarj cihazları
Sintine pompaları
Alarm sistemleri
Hafıza koruması gerektiren elektronik cihazlar
Bu durumda devre doğrudan aküye bağlanabilir.
ABYC standartlarına göre:
Sigorta veya devre kesici,
Aküden en fazla 18 cm uzaklıkta olmalıdır.
Kablo koruyucu kılıf içerisindeyse bu mesafe daha uzun olabilir.
2. Akü Şalterine Bağlantı
Bu yöntem çoğu cihaz için daha uygundur.
Avantajı:
Akü şalteri kapatıldığında devre de kapanır.
Yine uygun sigorta veya devre kesici kullanılmalıdır.
3. Mevcut Bir Devre Kesicisinden Sonra Bağlantı
Yeni devre mevcut bir kesicinin çıkış tarafına bağlanabilir.
Kullanılan kablo kesiti ve yük durumuna bağlı olarak ilave sigortaya ihtiyaç duyulabilir veya duyulmayabilir.
4. Mevcut Bir Yan Devreye Bağlantı
Örneğin:
Sancak kamaraya yeni bir okuma lambası ekleniyorsa,
Mevcut "sancak aydınlatması" devresine bağlamak mantıklı olabilir.
Ancak:
Yeni bir chartplotter
Radar
Otopilot
gibi ekipmanları aydınlatma devresine bağlamak mantıklı değildir.
Öncelikle mevcut devredeki toplam yük hesaplanmalıdır.
Yeni cihaz eklendiğinde:
Toplam akım < Devre kesici kapasitesi olmalıdır.
5. Yeni Bir Devre Olarak Bağlamak
Panelde boş bir devre kesici varsa en iyi yöntem budur.
Özellikle:
Otopilot
Radar
Buzdolabı
Elektronik navigasyon sistemleri
için önerilir.
Kablo Güzergâhının Belirlenmesi
Güç kaynağı ve ekipman yeri belli olduktan sonra kablonun izleyeceği rota planlanmalıdır.
Amaç:
Kabloyu korumak,
Hasarı önlemek,
Uzun ömür sağlamak.
Temel Kurallar
1. Su Biriken Alanlardan Kaçının
Özellikle sintine suyunun birikebileceği yerlerden kablo geçirmeyin.
2. Isı Kaynaklarından Uzak Tutun
Minimum mesafeler:
Islak egzoz: 5 cm
Kuru egzoz: 23 cm
Isı yalıtımı yoksa bu mesafeler korunmalıdır.
3. Kabloları Sabitleyin
Kablolar yaklaşık her:
45 cm'de bir desteklenmelidir.
Kullanılabilecek ekipmanlar:
Kablo kelepçeleri
Kablo bağları
Plastik klipsler
4. Hareketli Parçalardan Uzak Tutun
Kablolar;
Motor,
Kasnak,
Dişli,
Kumanda bağlantıları
gibi parçalara temas etmemelidir.
5. Pusulaya Yakın Döşemeyin
Elektrik akımları manyetik alan oluşturur.
Kablolar pusulaya:
60 cm'den daha yakın geçirilmemelidir.
Yakın geçmek zorundaysa pozitif ve negatif kablolar birlikte burularak döşenmelidir.
Kablo Uzunluğunu Ölçmek
Tüm güzergah ölçülmelidir.
Her zaman biraz fazladan pay bırakın.
Tecrübeli elektrikçiler genellikle:
Ölçüyü yukarı yuvarlar,
50-60 cm ilave ekler.
2 metre fazla kablo kalması, 5 cm eksik kalmasından daha iyidir.
Dönüş hattı (negatif hat) da ölçüme dahil edilmelidir.
Uygun Kablo Kesitinin Seçilmesi
Kablo seçerken en önemli kriterlerden biri: Voltaj Düşümüdür
Her kablonun direnci vardır. Direnç nedeniyle yükte voltaj kaybı oluşur.
İzin Verilen Voltaj Düşümleri, Kritik olmayan devreler
Kabin aydınlatması
İç aydınlatma
→ %10'a kadar
Kritik devreler
Elektronikler
Navigasyon cihazları
Motor sistemleri
→ Maksimum %3
Akım Taşıma Kapasitesi
Kablo yalnızca voltaj düşümüne göre değil, aynı zamanda taşıyacağı akıma göre de seçilmelidir.
Aşırı akım:
Kabloyu ısıtır
İzolasyonu eritir
Yangına neden olabilir
Özellikle:
Motor dairesinde
Yüksek sıcaklık ortamlarında
Çok sayıda kablonun bir arada bulunduğu yerlerde
maksimum akım kapasitesi düşer.
Deniz Tipi Kablo Kullanımı
Bu örnekte uygun seçim:
AWG 14
Deniz tipi
Çift damarlı (duplex)
221°F (105°C) sıcaklık dayanımlı
kablo olacaktır.
Tercihen: kalay kaplı (tinned marine wire) kullanılmalıdır.
Kablonun Montajı
Eski kablo değiştiriliyorsa:
Eski kablo sistemden tamamen çıkarılmalıdır.
Kesilip bırakılmamalıdır.
Eski kablo güzergahı uygunsa yeni kabloyu çekmek için kılavuz olarak kullanılabilir.
Mümkün olduğunca:
Tek parça kesintisiz kablo kullanılmalıdır.
Bölmelerden geçen kablolar aşınmaya karşı korunmalıdır.
Kablo Etiketleme
ABYC standartlarına göre her iletken tanımlanabilir olmalıdır.
Bunun için:
Renk kodu
Numaralandırma
Etiket
kullanılabilir.
En iyi yöntemlerden biri her iki uca aynı numaralı etiket yapıştırmaktır.
Şeffaf makaron ile korunursa:
Suya dayanıklı,
Yağa dayanıklı,
Uzun ömürlü
olur.
Sigortalar
Marş motoru hariç hemen hemen her devrede:
Akü ile yük arasında sigorta veya devre kesici bulunmalıdır.
Sigorta boyutu:
Kablo kapasitesini aşmamalı,
Kullanılan kablonun izin verdiği maksimum akıma göre seçilmelidir.
Örnekteki chartplotter devresinde:
AWG 14 için hesaplanan kapasite yaklaşık 18 amperdir.
Bu nedenle sigorta 18 amper veya altında olmalıdır.
Motorlu Devrelerde Koruma
Motor içeren cihazlar:
Sintine pompası
Irgat
Fan
Baş itici
gibi ekipmanlardır.
Motor sıkışırsa veya aşırı yüklenirse aşırı akım çekebilir.
ABYC'ye göre motorlar:
Rotor kilitlense bile 7 saat boyunca yangın tehlikesi oluşturmayacak şekilde korunmalıdır.
Bu amaçla:
Termik koruma,
Uygun sigorta,
Devre kesici
kullanılmalıdır.
Genellikle sigorta değeri:
Motorun çalışma akımının yaklaşık %150'si
olarak seçilir.
Elektrik Bağlantıları
Kullanılması gereken terminal tipleri:
✅ Halka terminaller (ring terminal)
✅ Kilitli çatallı terminaller (captive spade)
Kullanılmaması gerekenler:
❌ Klemens somunları (wire nuts)
❌ Burgulu ev tipi bağlantılar
Sıkmalı (crimp) bağlantılar kullanılabilir.
Kaliteli bir mandallı krimp pensesi kullanılması tavsiye edilir.
Yazarın tercih ettiği yöntem:
İzolesiz halka terminal
Mekanik olarak sıkıştırma
Lehimleme
Heat-shrink ile kapatma
Bu yöntem son derece güvenilirdir.
Dokümantasyon ve Test
İş, kabloyu bağlamakla bitmez.
Yeni devre:
Elektrik şemasına işlenmeli,
Kullanılan kablolar belirtilmeli,
Sigorta değerleri kaydedilmeli,
Etiketler gösterilmelidir.
Son adım ise sistemi çalıştırmak ve test etmektir.
Her şey doğru yapılmışsa yeni devreniz uzun yıllar boyunca güvenli ve sorunsuz şekilde çalışacaktır.
Page updated
Google Sites
Report abuse