Zincir ve tel halatlı bir dümen sistemine sahip yelkenliniz iyi çalışır durumdaysa, yapacağınız birkaç basit bakım işlemi ekipmanın ömrünü uzatır ve seyir sırasında oluşabilecek dümen problemleri riskini önemli ölçüde azaltır.
Temel bakım; dümen zincirinin, tellerin ve dümen mili iğneli rulmanlarının yağlanmasından oluşur. İşlem oldukça basittir.
Pusulayı (veya pusula yoksa üst kapağı) dümen sehpasından çıkararak zinciri görünür hale getirin ve dümeni sonuna kadar bir tarafa çevirin. sprey zincir yağı veya SAE 30 motor yağı (iş görür ancak biraz dağılabilir) kullanarak, dümeni sağa sola çevirirken zinciri tamamen yağlayın.
Pusula hâlâ sökülmüş durumdayken, dümen milinin ön ve arka tarafındaki iğneli rulmanları yağlayın. Mil desteklerinin üst kısmındaki küçük delikler gres basmak için tasarlanmıştır. Plastik rulman kafesleriyle uyumlu, suya dayanıklı ve yüksek performanslı bir yağlayıcı teflon bazlı gres kullanımı önerilmektedir.
Dümen sehpası içindeki bakım tamamlandıktan sonra
Şimdi tekne içine geçerek dümen tellerinin bakımını yapma zamanı.
Öncelikle bir pamuk topunu tel halat boyunca parmaklarınızın arasında gezdirin. Pamuk, kablodaki çapak veya kırık tel uçlarına takılır ve olası bir sorunu ellerinizi yaralamadan tespit etmenizi sağlar.
Pamuk hiçbir yere takılmıyorsa, yine aynı zincir yağını kullanarak (burada 30 numara yağ kullanmayın) bir bez yardımıyla kabloyu dümen sehpasındaki yönlendirme makarasından başlayıp kıç taraftaki kuadranta veya radyal diske kadar tamamen yağlayın.
Birçok teknede çelik teller koruyucu borular (conduit) içerisinden geçer. Bu sistemlerde de aynı kontroller yapılır ancak kabloların bulunduğu boru içine SuperLube gres uygulanmalıdır. Dümeni sonuna kadar bir tarafa çevirin ve dışarı çıkan kabloyu kullanarak gresin boru içine çekilmesini sağlayın.
Boruların plastik iç kaplamasına zarar vereceğinden, burada yalnızca sentetik gres kullanılmalıdır.
Kuadrant veya Radyal Disk Bölgesindeyken
Bir kişiden dümeni sancak tamdan iskele tama kadar çevirmesini isteyin. Kuadrantın veya radyal diskin, dümen çarkı dönmeyi bırakmadan önce dümen limit stoplarına temas ettiğinden emin olun.
Eğer çark duruyor ancak dümen limiti devreye girmiyorsa:
Dümenin daha erken sınırlandırılması gerekir, veya
Zincir dişli üzerinde merkezden kaymış demektir.
Eğer stop bir tarafta temas ediyor ancak diğer tarafta etmiyorsa, zincir merkezden kaçmıştır.
Bunu düzeltmek için:
Gergi gözlerindeki (tension eye) kablo gerginliğini tamamen boşaltın.
Zinciri, stopun devreye girmediği yönün tersine doğru dişli üzerinde bir bakla kaydırın.
Örneğin iskele dönüşünde stop çalışmıyorsa, dümen çarkı üzerindeki zinciri bir bakla sancak yönüne kaydırın.
Sonucu kontrol edin.
Gerekirse zinciri birer bakla kaydırarak işlemi tekrarlayın.
Eğer stop her iki tarafta da çalışmıyorsa:
Fiber stop bloklarını takviye edebilir veya
Teknenizin tasarımına bağlı olarak bağlantı halatını kısaltabilirsiniz.
Kablo Gerginliğinin Ayarlanması
Zincir merkezlemesini kontrol ettikten sonra:
Her kablo gergi gözünün dişlerine bir miktar sprey zincir yağlayıcı sıkın.
Dümen tellerini gerdirin.
Gerdirme işlemini dengeli yapın:
Bir tarafta birkaç tur,
Sonra diğer tarafta birkaç tur.
Bu yöntem zincirin dişli üzerinde merkezde kalmasını sağlar ve tam dümen hareket mesafesini korur.
Doğru gerginlik neden önemlidir?
Aşırı gerginlik:
Sıkışmalara yol açar.
Sistemde aşınmayı artırır.
Yetersiz gerginlik:
Dümen boşluğu oluşturur.
Kablonun makaradan çıkma riskini artırır.
Doğru ayar için dümen tam bir tarafa çevrildiğinde, boşta kalan kablonun yalnızca hafifçe sarkmaya başlaması gerekir.
Gerginlik ayarı tamamlandıktan sonra:
Her ayar gözündeki ikinci kontra somunu takın.
Sıkıca torklayın.
Bu kontra somunlar kullanım sırasında ayarların gevşemesini önler.
Servis Ömürleri
Düzenli bakım yapıldığında:
Zincir, tel halat ve boru sistemleri tuzlu suda yaklaşık 10 yıl hizmet verir.
Tatlı suda bu süre daha da uzayabilir.
İğneli rulmanların ömrü genellikle 20 yıl civarındadır.
Sürekli kullanım veya yıl boyu seyir yapan teknelerde bakım ve değişim aralıkları daha kısa olacaktır.
Düzenli kontrol ve bakım programı uygulamak, dümen sisteminizin performansını ve güvenliğini korumanın en önemli yoludur. Sağlam ve güvenilir bir dümen sistemi, teknenizin emniyetli ve keyifli kullanımının temel unsurlarından biridir.