Motor Yat Dümen Sistemleri Ders 101

Görsel Kontrolleri Kendiniz Yapmak En İyisidir

Teknenizin dümen sisteminin bakımını kendiniz yapmayı öğrenmek, sistemi anlamaktan daha kolay olabilir. Bu nedenle önce eski sistemlerden kısaca bahsedecek, ardından daha yeni teknolojilere odaklanacağız. Böylece bakım işlerini kendiniz yapmayı öğrenebilirsiniz.

Dümen Sistemlerinin Evrimi

Belki de dıştan takma motorlarda kullanılan vinil kaplı paslanmaz çelik kablo ve makara sistemlerini hatırlıyorsunuzdur. Bu sistemdeki en büyük sorun, kabloların gevşemesi ve dümen simidinin altındaki makaradan çıkabilmesiydi. Bu durumla ilk kez karşılaştığınızda ne yapmanız gerektiğini öğrenirdiniz: Konsolun altına girip kabloyu tekrar makaraya takar ve kıç taraftaki makaraların yakınındaki gergi yayını sıkardınız.

Daha sonra Teleflex itme-çekme çubuğunun dış kılıf içinde bulunduğu sistemler geldi. Bu basit bir tasarımdır ancak çubuğun her iki ucuna da biraz gres sürülmesi gerekir. Dıştan takma motor römork taşımacılığı için yukarı kaldırıldığında dikkatli olun. Çubuk eğilip çatlayabilir ve böylece iç kısma su sızabilir. Su girişi çubukta paslanmaya neden olur ve hareketini zorlaştırır.

Mekanik Dümen Sistemleri

Bazı teknelerde mekanik kam ve kol çubuğu dümen sistemi bulunur. Basit bir tasarım olmasına rağmen, seyir hızında büyük rota değişiklikleri yapmak oldukça zordur. Bakımı ise yağlama noktalarını greslemek ve hareketli parçaların çevresini temiz tutmaktan ibarettir.

Bazı eski gezi trol teknelerinde endüstriyel zincir ve kablolu dümen sistemleri bulunur. Motosiklet zincirine benzeyen bir zincir, dümen simidindeki dişli üzerinde hareket eder ve daha sonra dümen kolu (quadrant) sistemine giden bir kabloya bağlanır. Sistemin tüm hareketlerini makaralar üzerinden görmek mümkündür.

Kıç depolama bölmesinde usturmaçaları ve halatları hareketli parçaların uzağında tutun. Genellikle düzenli görsel kontroller ve ara sıra yağlama yeterlidir. Ancak bu sistemler de seyir hızında büyük rota düzeltmelerini yaparken zorlayıcı olabilir.

Basınçlı Hidrolik Dümen Sistemleri

Basınçlı hidrolik dümen sistemlerinde yaygın markalardan biri Hynautic'tir. Bu tasarım günümüzde birçok gezi teknesinde kullanılmaktadır. Hidrolik hortumlar dümen mahallinden yaklaşık 30 psi basınca sahip hidrolik sıvı deposuna uzanır. Basınçlandırılmış hidrolik sıvı daha sonra dümen silindirine (ram) ulaşarak dümen kontrolünü sağlar.

Tekneler kullanılmaktan hoşlanır ve hidrolik sistemler de farklı değildir. Hidrolik dümen sistemlerinde sık görülen bir sorun, kullanılmamaya bağlı olarak hava basıncının düşmesidir. Hidrolik sıvı kaçırmasa da hava basıncı zamanla azalır. Tıpkı bisiklet lastiğinin sönmesi gibi.

Bu durumda kendiniz yapabileceğiniz çözüm, bir bisiklet pompası kullanarak dümen deposunu yeniden basınçlandırmaktır. Depo üzerindeki etikette belirtilen basınca ulaşana kadar pompalayın. Eğer hidrolik sıvı eksilmişse, bu bir conta kaçağına işaret eder ve contanın sökülüp değiştirilmesi için bakım servisinden yardım almanız gerekebilir.

Daha Güçlü Dümen Sistemleri İçin Kendin Yap Bakımı

Tekneler büyüyor, hızlanıyor ve daha yüksek beygir gücüne sahip oluyor. Bu nedenle daha güçlü dümen sistemlerine ihtiyaç duyuluyor.

Bazı mevcut hidrolik sistemler, elektrik destekli bir güç pompası eklenerek geliştirilebilir. Bu pompa, hidrolik sıvının hareketini algılar ve devreye girerek dümen veya dıştan takma motorları çevirmek için ek kuvvet sağlar.

Bu sistemlerde yapılabilecek en temel bakım, kolay değiştirilebilir yedek sigortalar bulundurmaktır.

Fly-by-Wire (Elektronik Kumandalı) Dümen Sistemleri

Birçok yeni teknede "fly-by-wire" olarak bilinen sistemler kullanılmaktadır. Bu sistem, direksiyon hareketlerini elektronik sinyaller aracılığıyla dümen aktüatörüne iletir. Sonuç olarak dümen kullanımı son derece hafifler ve hızlı rota değişiklikleri kolayca yapılabilir.

İçten takma motorlu yatlarda dümen mahallinden kıç depolama alanına bir elektrik kablosu uzanır. Burada bulunan dümen motoru, dümenleri hareket ettirmek için hidrolik pompayı çalıştırır.

Bu sistemlerde yapılabilecek bakım şunlardır:

• Kıç altı bölümünü usturmaça ve halatlardan temiz tutmak

• Elektrik sistemindeki sigortaları ve devre kesicileri kontrol etmek

300 beygir gücü ve üzerindeki dıştan takma motorlarda tamamen elektrikli dümen sistemleri bulunabilir. Orta güç sınıfındaki bazı motorlarda ise hidrolik dümen pompası doğrudan motorun üzerine monte edilmiştir. Bu teknelerde de uygun yedek sigortalar taşımak önemlidir.

Birçok teknede otomatik pilot sistemi bulunur. AP bilgisayarı dümen aktüatörüne elektriksel komutlar gönderir ve bu sistem de sigortalarla korunur.

POD Tahrik Sistemleri

Volvo IPS, günümüzde en yaygın görülen POD tahrik sistemlerinden biridir. Bu sistem, teknenin altındaki tüm POD ünitesini hareket ettiren tamamen elektrikli bir dümen mekanizması kullanır.

Joystick kontrolüne sahip fly-by-wire sistemi, olağanüstü manevra kabiliyeti sunar. Dar alanlarda manevra yaparken joystick'i gitmek istediğiniz yöne doğru itmeniz yeterlidir. POD'lar veya dıştan takma motorlar zıt yönlerde dönebilir, hatta biri ileri vitesteyken diğeri geri vitese geçebilir.

Tüm bu işlemler, elektronik gaz ve vites kontrolü kullanan bilgisayar sistemi tarafından gerçekleştirilir.

Sonuç

Dümen sisteminiz için yapabileceğiniz en iyi bakım şunlardır:

• Kırılma veya bükülme olup olmadığını görsel olarak kontrol etmek

• Hava basıncını kontrol etmek

• Elektrik bağlantılarında korozyon aramak

• Sigorta ve devre kesicileri düzenli olarak kontrol etmek

Sistemi temiz tutun, doğru sigortalara sahip güvenilir bir güç kaynağı kullandığınızdan emin olun ve profesyonel bir kaptan gibi dümen tutun!