Embedded Files
Sessiz bir tekne iyi bir teknedir. “Sessiz” demek; iyi tasarlanmış, sağlam inşa edilmiş ve kullanımı konforlu bir tekne demektir. Yeni tekneler sessizdir. Eski tekneler ise motorlu ya da yelkenli fark etmeksizin gürültülüdür. Peki neden?
Yakın zamanda yapılan teknik bir sunumda, çoğu yeni teknede kullanılan ses yalıtım malzemelerinin ortalama ömrünün yaklaşık 10 yıl olduğu öğrenildi.
Zamanla bu malzemeler nem çeker, yapıları bozulur, sıkışır ve genel olarak etkinliklerini kaybeder.
Durumu daha da kötüleştiren bir diğer unsur ise seyir halindeki her teknenin maruz kaldığı titreşim ve darbelerin, zamanla neredeyse her cıvata ve bağlantıyı gevşetmesidir. Sonuç olarak parçalar gıcırdamaya, tıkırdamaya başlar ve ses yalıtımının etkisi de azaldığı için tekne her geçen yıl biraz daha gürültülü hale gelir.
İyi Haber
Bunun büyük bir kısmını kış döneminde kendiniz düzeltebilirsiniz.
Teknenize erişim mümkünse, kış ayları yeni tekne hissini geri kazandırmak için harika bir zamandır. Ses yalıtım malzemeleri genellikle pahalı değildir ve kolayca temin edilebilir. Tekne malzmesi satanlarda ihtiyaç duyduğunuz malzemeler büyük olasılıkla stokta vardır.
Önemli Uyarı
Planladığınız uygulama için sertifikalı denizcilik sınıfı (marine-grade) olmayan hiçbir malzemeyi kullanmayın. Yangına ve suya dayanıklılık kritik öneme sahiptir. Makine daireleri gürültülü, sıcak ortamlardır ve yangın riski taşırlar.
Her motorun farklı bir ses karakteri olduğundan, tekne üreticisinin araştırma yaparak o motor için en uygun malzemeyi seçtiğini varsayabiliriz. Bu nedenle mümkün olduğunca mevcut malzemeyi benzeriyle değiştirmeye çalışın. Ancak aşırıya kaçmayın. Fazla kalın malzeme kullanmak hem gereksizdir hem de gerekli olan boşlukları doldurur.
İki Tür Gürültü Kaynağı
Yapı Kaynaklı Gürültü
Bu, bir yapı içerisindeki mekanik titreşimin duyulabilir sese dönüşmesidir. Örneğin:
Tank yüzeylerinin esnemesi,
Gevşek parçaların tıkırdaması,
Gövde titreşimleri.
Hava Kaynaklı Gürültü
Atmosfer içinde yayılan ses dalgalarıdır. Örneğin:
Motor sesi,
Turbo uğultusu,
Su yapıcı (water-maker) sistemleri,
Jeneratör sesleri.
Hava kaynaklı gürültüyü kontrol etmek için sesi engelleyen veya emen malzemeler kullanılır. Yapı kaynaklı gürültüde ise izolasyon ve sönümleme (damping) uygulanır.
Motor ve diğer mekanik cihazların takozları da düzenli olarak bakım görmelidir. Bunlar titreşimlerin izole edilmesine ve sönümlenmesine yardımcı olur. Eski teknelerde motor takozları genellikle en son kontrol edilen parçalar arasındadır; oysa birçok titreşim probleminin nedeni ya da çözümü olabilirler.
Yansıyan sesler bir ortamı olduğundan daha gürültülü hale getirebilir. Bu nedenle sesi kaynağında azaltmak, daha küçük alanları işlemeyi ve ikincil etkileri ortadan kaldırmayı sağlar.
Makine dairesindeki küçük bir erişim kapağının gevşemesi bile sesin yayılması için yeni bir yol açabilir. Bir açıklığı görebiliyorsanız, büyük ihtimalle sesi de duyabilirsiniz. Teknenizde yeni kablo veya tesisat geçirmek için bir bölmeye delik açıldıysa, bu açıklığın uygun şekilde yalıtılması gerekir.
Klima veya jeneratör gibi yeni ekipmanlar eklerken de ses yalıtımı için yeterli alan bırakılmalıdır. İnsanlar sıklıkla eski teknelere yeni ekipmanlar takar ancak gerekli akustik önlemleri ihmal eder.
Sesi Azaltmanın Üç Ana Yöntemi
1. Ses Emiciler (Absorbers)
Ses emiciler bir kabin veya kapalı alan içindeki yankıyı azaltır.
Ses dalgaları emici malzemeye çarptığında, ses enerjisi ısı enerjisine dönüşür. Bu malzemeler genellikle:
Açık hücreli köpükler,
Elyaf bazlı ürünler,
Gözenekli yapılar
şeklindedir.
Gözenekli malzemenin üzerine bir kaplama uygulanması (örneğin fotoğraftaki alüminyum folyo yüzey) emilim özelliklerini değiştirir. Bazı ürünlerde etkinliği artırmak için iç yapıya bariyer katmanları da eklenir.
Birçok kişi motor dairesindeki köpük veya elyaf tipi ürünlerin tek ses kontrol çözümü olduğunu düşünür; ancak değerlendirilebilecek başka seçenekler de vardır.
Örnekler:
Motor dairesi için kullanılan ses emici paneller
Gövde iç yüzeylerinde yankıyı azaltan kaplamalar
Tavan kaplamaları (headliner)
Mobilya arkasına uygulanan akustik malzemeler
2. Bariyerler (Barriers)
Bariyerlerin çalışma prensibi, sesin bir yüzeyden geçmesini engellemektir.
Bu etki “ses geçiş kaybı” (Transmission Loss - TL) olarak adlandırılır ve genellikle desibel (dB) cinsinden ölçülür.
Örneğin:
Ses kaynağı tarafı: Makine dairesi
Karşı taraf: Salon
Bariyerler iki alan arasındaki ses geçişini azaltır.
Tipik özellikleri:
Hava geçirmez olmaları,
Esnek olmaları,
Görece ağır olmaları.
Örnek olarak:
Motor dairesi ses bariyerleri,
Bariyer katmanlı zemin altı yalıtım malzemeleri verilebilir.
3. Sönümleme (Damping)
Sönümleme, titreşim kontrolünün üçüncü temel yöntemidir.
Titreşen yüzeyler büyük bir hoparlör konisi gibi davranır. Havayı hareket ettirerek ses üretirler.
Bu titreşim enerjisini ısıya dönüştürmek için titreşen yüzeylere sönümleme malzemeleri uygulanır.
Bu malzemeler genellikle viskoelastik özellik gösterir.
Viskoelastik malzemeler yüksek “kayıp faktörü” (loss factor) taşıdıklarından titreşim enerjisini etkili şekilde ısıya dönüştürebilirler.
Sönümleme malzemeleri şu bölgelere uygulanabilir:
Su tanklarının düz yüzeyleri,
Yakıt tankları,
Pervane akımının etkilediği gövde bölgeleri.
Son Tavsiyeler
Teknenizde ses kontrol malzemesi eklemeyi veya değiştirmeyi düşünüyorsanız şunları unutmayın:
Yapı kaynaklı titreşimler tüm sert bağlantılar boyunca ilerler ve sonunda sesi yayabilecek bir yüzey bulur.
Bu nedenle bölmelerde, tanklarda ve uygun yerlerde izolasyon katmanları kullanılmalıdır.
Hava kaynaklı sesler ise açık hava yollarını takip eder ve sert yüzeylerden yansır.
Bu yüzden açıklıklar mümkün olduğunca kapatılmalı veya sesin yön değiştirmek zorunda kalacağı karmaşık geçiş yolları oluşturulmalıdır.
Yüzeylerin mümkün olan en büyük bölümü ses emici veya emici-bariyer kombinasyonu malzemelerle kaplanmalıdır.
Şüpheye düştüğünüzde profesyonel destek alın.
Ve unutmayın: Sessizlik altın değerindedir!
Page updated
Google Sites
Report abuse