AIS Nedir?

Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS), seyir verilerini paylaşmak amacıyla VHF deniz haberleşme bandındaki dünya çapında kullanılan dört kanal üzerinden çalışan bir iletişim sistemidir. AIS’in ortaya çıkışı, denizde güvenliğin artırılması ihtiyacının doğrudan bir sonucu olmuştur. Bir dizi deniz kazasının ardından, özellikle yoğun gemi trafiğinin bulunduğu bölgelerde veya olumsuz hava koşullarında gemilerin konumlarını hassas bir şekilde belirleyebilecek bir mekanizmaya duyulan ihtiyaç açıkça ortaya çıkmıştır.

AIS, bir gemi hakkında temel bilgileri otomatik olarak iletir. Bunlar; gemi üzerindeki sensörlerden sağlanan dinamik bilgiler (geminin konumu, rotası, hızı ve dönüş oranı gibi) ile statik bilgilerden (geminin adı, taşıdığı yük ve varış noktası gibi) oluşur. İstasyon olarak adlandırılan çok sayıda AIS cihazı bulunmaktadır ve bunların her biri benzersiz bir Deniz Mobil Hizmet Kimliği (MMSI) ile tanımlanır. Her AIS istasyonu, iletişim kurmak için uluslararası kabul görmüş açık bir standart kullanır.

Türkiye’de AIS Cihazı Nasıl Temin Edilir?

Türkiye’de bir AIS (Automatic Identification System) cihazına sahip olmanın temel olarak iki farklı yolu bulunmaktadır. İlk seçenek, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından onaylanmış AIS cihazlarından birini satın almaktır. Günümüzde bu kapsamda en yaygın kullanılan markalar Gemel ve Ideal AIS’tir.

İkinci seçenek ise yeni bir tekne satın alırken AIS cihazını ithalat aşamasında tekneyle birlikte getirtmektir. Ancak tekne ülkeye AIS cihazı olmadan giriş yaptıysa ve sonradan AIS sistemi eklemek isteniyorsa, yasal olarak yalnızca bakanlık tarafından onaylanan modeller tercih edilebilir.

Onaylı olmayan bir AIS cihazı satın alınması durumunda cihazın verici özelliğini aktif olarak kullanmak mümkün değildir. Başka bir deyişle, cihaza MMSI (Maritime Mobile Service Identity) numarası tanımlanamaz ve sistem yalnızca alıcı modunda çalıştırılabilir. Bu sayede çevredeki AIS yayınlı deniz araçları izlenebilir ancak kendi teknenizin bilgileri diğer kullanıcılara iletilemez.

Harita veya navigasyon ekranlarında görülen AIS sembolleri genellikle çevredeki tekneleri temsil eder. Bu sembollerin üzerine tıklandığında tekne adı, MMSI numarası, konum bilgileri ve diğer kayıtlı veriler görüntülenebilir.

İkinci El Teknelerde AIS Kullanımı

İkinci el bir tekne satın alındığında üzerinde hali hazırda bir AIS cihazı bulunabilir. Ancak cihazın yayın yapabilmesi için yeni sahibine ait MMSI numarasının sisteme tanımlanması gerekir. MMSI bilgisi girilmediği takdirde cihaz yalnızca çevredeki yayınları alan bir alıcı olarak görev yapacaktır.

Ayrıca, telsiz ruhsatnamesinde AIS cihazının kayıtlı olup olmadığının kontrol edilmesi büyük önem taşır. Ruhsat üzerinde kayıtlı olmayan bir AIS cihazının yayın yapması mevzuata uygun değildir ve çeşitli yasal yaptırımlara neden olabilir.

Teknik Uyumluluk ve Entegrasyon

Türkiye’de onaylanan bazı AIS cihazlarında NMEA 2000 veri haberleşme protokolü desteği bulunmayabilir. Bu nedenle AIS verilerinin mevcut chartplotter veya navigasyon ekranında görüntülenebilmesi için cihazın NMEA 0183 protokolüyle uyumlu olması gerekir.

Bazı üreticiler ise kablosuz bağlantı modülleri sunarak AIS verilerinin tablet, akıllı telefon veya diğer taşınabilir cihazlar üzerinden de takip edilmesine olanak sağlamaktadır.

AIS Sisteminin Temel Bileşenleri

Standart bir AIS kurulumu genellikle aşağıdaki ekipmanlardan oluşur:

• AIS ana ünitesi

• VHF anteni veya mevcut VHF antenini paylaşmak için kullanılan anten splitter’ı

• GPS anteni

• Güç ve veri bağlantı kabloları

Çoğu AIS cihazı kendi ekranına sahip değildir. Bu nedenle AIS verileri, mevcut chartplotter, çok fonksiyonlu ekran (MFD) veya mobil cihazlar üzerinden görüntülenir.