Embedded Files
Deniz Elektrik Kabloları: Doğru Kablo Seçimi, Kablo Kesiti ve Renk Kodları
Ev tipi elektrik kabloları, otomotiv kabloları ve deniz tipi (marine) elektrik kabloları birbirinden oldukça farklıdır.
Teknelerde ve kara araçlarında sürekli titreşim, sarsıntı ve farklı yönlerde oluşan ivmeler nedeniyle tek damarlı (solid copper) bakır kablolar zamanla kırılabilir. Bu nedenle deniz ve otomotiv kabloları, esneklik sağlamak ve metal yorgunluğu kaynaklı arızaları azaltmak amacıyla çok sayıda ince telden oluşan örgülü yapıda üretilir.
Bunun yanında, deniz tipi kablolardaki her bir tel, suyun kablo kılıfının içine sızması durumunda bakırı korozyondan korumak amacıyla kalay kaplıdır (tinned copper). Bu özellik özellikle tuzlu su ortamlarında büyük önem taşır.
İletkeni daha iyi korumak için kullanılan PVC izolasyon kılıfı:
Kalındır,
Su geçirmezdir,
Yağa dayanıklıdır,
Yüksek sıcaklıklara dayanabilir.
Özellikle kabloların makine dairesinden geçirilmesi gerektiğinde yüksek sıcaklık dayanımı çok önemlidir.
Bu özellikler hem düşük voltajlı DC (doğru akım) devreleri hem de AC (alternatif akım) devreleri için geçerlidir.
Teknede elektrik tesisatı yaparken daha ucuz olduğu için ev tipi veya standart otomotiv kabloları kullanma isteğine karşı koymalısınız. Bu ürünler deniz ortamının zorlu şartlarına uzun süre dayanamaz.
Kablo Kesiti (Wire Gauge)
Deniz tipi bir kablonun akım taşıma kapasitesini belirleyen iletken boyutu, American Wire Gauge (AWG) sistemi ile ifade edilir.
Bu sistemde:
Numara büyüdükçe kablonun çapı küçülür.
Numara küçüldükçe kablonun çapı büyür.
Örneğin:
16 AWG kablo oldukça küçüktür ve yaklaşık 1,5 mm çapındadır.
0 AWG kablo ise yaklaşık 12 mm çapa sahiptir ve çok yüksek akımları taşıyabilir.
0 AWG'den daha büyük kablolar için:
00 AWG
000 AWG
0000 AWG
gibi ifadeler kullanılır.
SAE ve AWG Farkı
Üzerinde SAE (Society of Automotive Engineers) işareti bulunan kablolar kara araçları için tasarlanmıştır ve deniz ortamının özel gereksinimlerini karşılamak üzere üretilmemiştir.
Dahası, aynı kesit numarasına sahip olsalar bile SAE ve AWG kabloların gerçek iletken boyutları farklıdır.
SAE kablolar:
Aynı numaralı AWG kablolardan
Yaklaşık %12'ye kadar daha ince olabilir.
Bu nedenle:
ABYC (American Boat and Yacht Council) tavsiyeleri,
Chapman's Piloting gibi denizcilik kaynaklarındaki kablo tabloları,
yalnızca AWG kablolar için geçerlidir.
Devreler İçin Kablo Boyutlandırması
Bir devrede kullanılacak kablo kesiti:
Devredeki tüm cihazların toplam akımını taşıyabilecek,
Aşırı ısınmayacak,
Güç kaybına neden olmayacak
şekilde seçilmelidir.
Bakır çok iyi bir iletken olmasına rağmen yine de belirli bir elektrik direncine sahiptir.
Bu direnç:
Kablo inceldikçe artar.
Kablo uzadıkça artar.
Başka bir deyişle:
AWG numarası büyüdükçe kablo incelir ve direnç yükselir.
Voltaj Düşümü
Güç kaynağı ile tüketici (yük) arasındaki kablonun direnci, devrede voltaj düşümüne sebep olur.
Eğer voltaj düşümü çok yükselirse:
Motorlar zor çalışır,
Lambalar sönük yanar,
Elektronik cihazlar hatalı çalışır,
Akım çekişi artabilir.
Bu nedenle kablo ne kadar uzunsa, iletken kesiti de o kadar büyük olmalıdır.
Teknelerde genel olarak hedef:
12 Volt sistemlerde voltaj düşümünü %3'ün altında tutmaktır.
Bu nedenle kablo seçerken yalnızca akım miktarı değil, kablo uzunluğu da dikkate alınmalıdır.
Kablo Renk Kodları
ABYC, farklı işlevlere sahip kablolar için standart renk kodları belirlemiştir.
Bu renk kodlarının kullanılması:
Arıza aramayı kolaylaştırır,
Yanlış bağlantıları önler,
Bakım süresini azaltır,
Güvenliği artırır.
Örnek olarak yaygın kullanılan bazı renkler:
Siyah → DC negatif (-)
Kırmızı → DC pozitif (+)
Yeşil/Sarı → Topraklama
Sarı → DC dönüş hattı (bazı modern uygulamalarda)
Tekne üzerindeki tüm elektrik tesisatında standart renklerin korunması büyük avantaj sağlar.
Elektrik Şemaları (Wiring Diagrams)
Her teknede aşağıdaki sistemlere ait güncel elektrik şemaları bulunmalıdır:
Düşük voltajlı DC sistemi
AC (220V/110V) sistemi
Elektrik sisteminde herhangi bir değişiklik veya ilave yapıldığında şemalar da güncellenmelidir.
Şemalarda şu bilgiler yer almalıdır:
Aküler
Şalterler
Sigortalar
Devre kesiciler
Lambalar
Elektrikli cihazlar
Bağlantı kabloları
Kablo renkleri
Güncel bir elektrik şeması:
Arıza tespitini hızlandırır,
Yanlış bağlantıları önler,
Bakım maliyetlerini azaltır,
Acil durumlarda büyük kolaylık sağlar.
Özellikle yaşlı teknelerde elektrik şemalarının güncel tutulması, güvenliğin ve sistem güvenilirliğinin temel unsurlarından biridir.
Page updated
Google Sites
Report abuse