Sigorta Bloğu Nasıl Değiştirilir ve Modernize Edilir?

Bir deniz elektrikçisi olarak, modern elektronik ekipmanlarda karşılaştığım sorunların en yaygın nedeninin hat üzeri (in-line) sigorta yuvaları olduğunu söyleyebilirim. Kaliteli deniz elektroniği ekipmanları, elektrik bağlantıları sağlam olduğu ve teknenin güç beslemesinde voltaj düşümü olmadığı sürece genellikle oldukça güvenilirdir. Ne yazık ki tüm elektronik cihazlar fabrikadan güç kablolarına takılmış hat üzeri sigorta yuvalarıyla gelir ve asıl sorun da burada başlar.

Gerçekçi olalım: hat üzeri sigorta yuvaları ucuz ve kalitesizdir. İçlerinde, tükenmez kalemlerde bulunanlara benzer küçük ve korozyona yatkın yaylar ile zayıf lehimlenmiş temas noktaları bulunur. Kablo boyunca ilerleyen tek bir su damlası bile sigorta yuvasının içine girerek kısa sürede ciddi hasara yol açabilir. Bu sorunları teşhis etmek de oldukça sinir bozucudur; çünkü bir voltmetrenin problarını, sigorta yuvasını sökmeden içine ulaştıramazsınız. Ayrıca bu yuvalar genellikle açıkta sallanır, titreşim ve hareketten etkilenir ve elektronik cihazların arkasında, konsolun gerisinde veya kablo yığınları arasında kaybolmuş şekilde bulunurlar.

Benim görüşüme göre düzgün kablolanmış bir teknede yerleri olmamalıdır. Defalarca stereo sistemindeki, GPS alıcısındaki veya radar cihazındaki bir bağlantı arızasını saatlerce arayıp sonunda unutulmuş bir kablo karmaşasında saklanan çatlamış ve paslanmış küçük bir hat üzeri sigorta yuvasını suçlu olarak buldum.

Hat üzeri sigortaların önemli bir görevi vardır ve üreticilerin cihazlarını korumak için devre koruması sağlaması doğrudur. Ancak çoğu sigorta yuvası bu işi güvenilir şekilde yapamayacak kadar düşük kalitelidir. Sonradan satın alınabilen bazı sigorta yuvaları, yeni elektronik cihazlarla gelenlerden çok daha iyidir; hatta bir kısmı su geçirmezdir. Ancak yine de ideal çözüm olmaktan uzaktırlar.

Denizcilik açısından en mantıklı çözüm, elektronik cihazları, modern teknelerdeki ana dağıtım panellerinde bulunanlara benzer uygun devre kesicilerle beslemek olurdu. Fakat burada başka bir sorun ortaya çıkıyor: Bu kadar düşük akım değerlerine sahip devre kesiciler üretilmiyor. Pek çok elektronik cihaz 1 amper, hatta bazen yarım amper gibi çok düşük koruma değerleri gerektirir. Standart paneller için bulunan en küçük devre kesiciler genellikle 5 amper değerindedir ve hassas elektronik ekipmanları yeterince koruyamaz.

Bu nedenle düşük akım koruması sağlamanın tek yolu cam sigortalardır. Cam sigortaların kalması gerekir, ancak hat üzeri sigorta yuvalarının gitmesi gerektiğini hâlâ savunuyorum.

Benim hemen hemen her teknede uyguladığım çözüm, elektronik cihazlar için ayrı bir ikincil sigorta bloğu kullanmaktır. Bu yükseltme oldukça basittir ve temel el aletlerine sahip bir tekne sahibi tarafından rahatlıkla yapılabilir.

Birçok üretici deniz tipi kaliteli cam sigorta blokları üretmektedir. Benim tercihim Blue Sea Systems firmasının altı konumlu AGC Fuse Block with Ground (Parça No: 5015) modelidir. Bu ürün, koruyucu plastik kapağı ve etiket alanlarıyla birlikte gelir. Küçük bir teknede ana dağıtım paneli olarak bile kullanılabilir; ancak bizim amacımız için bir elektronik alt panel görevi görecektir. Altı sigorta yuvası çoğu tekne için yeterlidir; GPS, derinlik ölçer, stereo sistem, VHF telsiz ve radar gibi cihazları rahatlıkla destekler. Yetmezse ikinci bir sigorta bloğu ilkine kolayca bağlanabilir.

Sigorta bloğunu aldıktan sonra, onu elektronik cihazlara yakın, erişilebilir, görünür ancak korunaklı bir yere monte edin. Sigorta bloğunu ana dağıtım panelinizde bulunan uygun boyutlu bir devre kesiciye veya sigortaya bağlayın. Genellikle 15 amperlik bir koruma elemanı yeterlidir. Bu devreyi "Elektronikler" veya "Seyir Cihazları" olarak etiketleyebilirsiniz. Düşük direnç ve yeterli kapasite sağlamak için besleme hattında 3-5 mm2 gibi nispeten kalın kablo kullanmak da iyi bir fikirdir.

Şimdi eğlenceli kısma geçiyoruz: Elektronik cihazlarınızdaki tüm hat üzeri sigorta yuvalarını kesin ve mümkünse en yakın çöp sahasına gönderin. Ancak bunu yaparken sigortaların kendilerini saklayın ve amper değerlerini not edin. Eğer sağlamlarsa bu sigortaları yeni sigorta bloğunda kullanabilirsiniz.

Birçok teknede elektronik cihazlar aynı bölgede bulunur. Ancak bazı durumlarda güç kablolarını kaliteli deniz tipi kablo ve ısıyla daralan ek konnektörleri kullanarak uzatmanız gerekebilir. Her cihazın pozitif ve negatif güç kablolarının uçlarına deniz tipi halka terminaller presleyin ve bunları sigorta bloğundaki ilgili terminallere vidalayın. İdeal olarak her pres bağlantısını ısıyla daralan makaronla koruyun veya doğrudan ısıyla daralan terminaller kullanın. En düşük dirençli bağlantılar için kabloyu sıkıştırmak, lehimlemek ve ardından makaronla izole etmek en iyi yöntemdir.

Bazı cihazlar, örneğin benim Furuno GPS'im, hem pozitif hem de negatif hat üzerinde sigorta ile gelir. Tüm sigortaları tek bir noktada toplamak istediğim için sigorta bloğunda küçük bir değişiklik yaptım. Pozitif bara bağlantısını söküp bir ucunu kestim ve izole edilmiş bir negatif sigorta yuvası oluşturduk. Ardından negatif barayı bu yeni sigorta yuvasına bir kablo köprüsüyle bağladım.

Tüm işlemler tamamlandıktan sonra her devreyi test edin ve sigortaları uygun şekilde etiketleyin.

Böylece sigortalarınız artık küçük ve kalitesiz yaylı yuvalar yerine, sağlam kalay kaplı bakır sigorta yuvalarında yer alacaktır. Kablolar düzgün halka terminaller üzerinden vidalanır ve tüm elektronik cihazlarınıza ait sigortalar tek bir erişilebilir noktada bulunur.

Yaklaşık 35 dolar sigorta bloğu maliyeti ve ilave olarak 30 dolar civarında kablo, terminal ve diğer malzemelerle gerçekleştirilebilecek bu yükseltme; GPS'inizin gece karanlığında zorlu bir limana girerken aniden kapanması gibi can sıkıcı durumları önleyebilir. Ayrıca elektronik sistemlerinizin kablolamasını daha düzenli ve profesyonel hale getirir.

Üreticilerin, cihazlarını korumak için bu sinir bozucu hat üzeri sigorta yuvalarını kullanmaları onların görevidir. Ancak kendisine saygı duyan bir tekne sahibinin görevi, bunları söküp yerine daha güvenilir ve denizciliğe uygun bir çözüm yerleştirmektir.