Teknelerde Gövde Delikleri (Thru-Hull) Montajı: İlk Seferde Doğru Yapın
Deneyimli tekne bakım uzmanlarının çoğu, mümkün olduğunca yeni thru-hull (gövde geçiş) delikleri açmaktan kaçınılmasını tavsiye eder. Mevcut bir giriş veya çıkış hattına bağlanmak çoğu zaman tercih edilir; ancak bu her zaman mümkün olmayabilir. Tekne gövdesine yeni bir delik açmak ideal bir durum olmasa da, doğru yöntem izlendiğinde montaj işlemi oldukça basittir.
Bu örnekte, iki yeni gövde geçiş rakoru gerektiren bir klima sistemi kurulumu üzerinden ilerleyeceğiz. Bunlardan biri su hattının altında bulunan deniz suyu emiş hattı, diğeri ise su hattının üstündeki tahliye hattıdır.
Hazırlık
American Boat & Yacht Council (ABYC) standartlarına göre, teknenin maksimum yatma açısındaki su hattının altında kalan tüm geçiş rakoru bağlantılarında bir deniz vanası bulunmalıdır.
Bu nedenle:
Su üstündeki tahliye çıkışı için vana gerekli değildir.
Su altındaki deniz suyu emiş hattında ise vana kullanılması zorunludur.
Örneğimizde:
Tahliye geçiş rakoru bronz olacaktır.
Vana ise uyumlu bronz geçiş rakoru ile kullanılacaktır.
Alternatif olarak Marelon polimer vana ve gövde geçiş rakoru sistemleri de tercih edilebilir.
Önemli: Vana ve geçiş rakoru her zaman aynı malzemeden yapılmış olmalıdır.
Doğru Konumu Seçmek
Montaj yerini belirlerken:
Gövde geçiş rakoruna kolay erişim sağlanmalı,
Acil durumda vanaya hızla ulaşılabilmeli,
Vana kolu tam hareket edebilmelidir.
Ayrıca şu ekipmanların önüne yerleştirilmemelidir:
Derinlik sensörleri (depth transducer)
Hız ölçerler (knot log)
Çünkü geçiş rakoru çevresinde oluşan türbülans bu cihazların performansını etkileyebilir.
Uygun konum belirlendikten sonra merkez noktası işaretlenir ve içeriden dışarıya küçük bir kılavuz delik açılır. Böylece asıl deliği açmadan önce dış taraftaki konumu son kez kontrol etme fırsatı elde edilir.
Delik Açma İşlemi
Gövde geçiş rakoru çapına uygun veya biraz daha büyük bir panç testere (hole saw) seçin.
Merkezleme matkap ucuna sahip bir model kullanılması önerilir çünkü bu, delme sırasında testerenin kaymasını önler.
Delme Sırası
Delmeye gövdenin dış tarafından başlayın.
Matkabı yüzeye dik tutun.
Kılavuz uç gövdeyi geçene kadar ilerleyin.
Ardından teknenin içine geçerek deliği içeriden tamamlayın.
Kenarlardaki çapakları zımpara ile temizleyin.
Sandviç (Core) Gövdelerde
Eğer teknenin gövdesi çekirdek dolgulu (cored) yapıdaysa:
Delik çevresindeki çekirdek malzeme çıkarılmalıdır.
Boşluk kalınlaştırılmış epoksi ile doldurulmalıdır.
Epoksinin kürlenmesi beklenmelidir.
Bu epoksi halka:
Sağlam bir montaj yüzeyi oluşturur.
Suyun çekirdek malzemeye sızmasını önler.
Destek Plakaları (Backing Plates)
Destek plakaları:
Gövdeye ek dayanım sağlar.
Eğrisel yüzeylerde düz montaj zemini oluşturur.
En ideal çözüm fiberglas destek plakası olsa da, deniz tipi kontraplak da yaygın olarak kullanılmaktadır.
Boyutlandırma
Destek plakası:
Vana veya somun çapından yaklaşık 5-8 cm daha büyük olmalıdır.
Yapım aşamaları:
Yaklaşık 19 mm deniz tipi kontrplaktan dairesel parça kesin.
Merkezine gövde geçiş rakoru deliği açın.
Tekne gövdesinin eğimine uyacak şekilde şekillendirin.
Doğru yönünü işaretleyin.
Kuru Montaj (Dry Fit)
Kalıcı montajdan önce tüm parçalar mutlaka prova edilmelidir.
Tahliye Hattı
Gövde geçiş rakoru dışarıdan yerleştirilir.
İç taraftan destek plakası geçirilir.
Somun takılır ve hafifçe sıkılır.
Emiş Hattı
Bu sistemde gövde geçiş rakoru doğrudan vana içerisine vidalanır.
Montaj sırası:
Gövde geçiş rakoru yerleştirilir.
Destek plakası takılır.
Vana vidalanır.
Hafifçe sıkılır.
Bronz geçiş rakorları sıkma işlemi için genellikle step wrench adı verilen özel anahtar kullanılır.
Bu ekipman yoksa geçiş rakoru içine sıkıştırılan ahşap kama da işe yarayabilir.
Ne Zaman Seacock, Seacock Değildir?
Bazı üreticiler seacock yerine doğrudan geçiş rakoruna bağlanan hat tipi vanalar (inline valve) kullanır.
Ancak bunun çeşitli sakıncaları vardır:
Diş Uyumsuzluğu
Hat tipi vanalar:
NPT (National Pipe Taper) diş kullanır.
Çoğu gövde geçiş rakoru ise:
NPS (National Pipe Straight) diş sistemine sahiptir.
Bu nedenle bağlantı tam uyumlu olmaz ve daha zayıf bir bağlantı ortaya çıkar.
Dönme ve Gevşeme Riski
Hat tipi vanalarda montaj flanşı bulunmadığından:
Titreşimle gevşeyebilirler.
Dönebilirler.
Bakım Eksiklikleri
Gerçek bir vanada:
Yağlama nipeli
Topraklama bağlantısı
Tahliye noktası
bulunur.
Hat tipi vanalarda ise bunlar genellikle bulunmaz.
Nihai Montaj
Kuru prova tamamlandıktan sonra sistem sökülür.
Destek Plakalarının Hazırlanması
Tüm yüzeyler 3-4 kat epoksi ile kaplanır.
Tam kuruması beklenir.
Sızdırmazlık Uygulaması
Montaj sırasında ikinci bir kişinin yardım etmesi faydalıdır.
Gövde geçiş rakoru flanşına bol miktarda deniz tipi mastik uygulanır.
Gövdeye yerleştirilir.
İç tarafta destek plakasının temas yüzeyine mastik sürülür.
Destek plakası yerine oturtulur.
Tahliye gövde geçir rakoru
Somun takılır.
Sıkılır.
Somun çevresinden mastik taşması görülmelidir.
Emiş gövde geçir rakoru
Vana flanşına mastik uygulanır.
Vana vidalanır.
Sıkılır.
Flanş çevresinden mastik taşması, yeterli sızdırmazlık sağlandığını gösterir.
Vananın Sabitlenmesi
Vana üzerindeki montaj delikleri şablon olarak kullanılarak destek plakasına delikler açılır.
Dikkat: Delik yalnızca destek plakasına açılmalı, gövde delinmemelidir.
Ardından:
Delikler temizlenir.
Mastik uygulanır.
Montaj vidaları takılır.
Montaj elemanlarının malzemesi seacock ile uyumlu olmalıdır.
Bronz vana için bronz veya paslanmaz çelik kullanılabilir.
Naylon vanalar da paslanmaz çelik veya bronz uygundur.
Son Adım
Montaj tamamlandıktan sonra:
Vanaya uygun hortum rakoru takılır.
Klima sisteminin deniz suyu emiş hortumu bağlanır.
Klima tahliye hortumu su üstü geçiş rakoruna çıkışına bağlanır.
Böylece yeni gövde geçiş rakoru sistemi güvenli ve profesyonel şekilde kullanıma hazır hale gelir.