Tekne Nasıl İncelenir?
Kendi Ön İncelemenizi Yapın ve Paranızı Koruyun!
Çoğu zaman, potansiyel tekne müşterilerinin seçtiği teknelerde büyük sorunlar bulduğumuz için aynı müşteri adına birden fazla survey yapmak zorunda kalabiliyoruz. Küçük bir rehberlikle "çöp" denebilecek tekneleri kendileri eleyebilecekken, insanların zorlukla kazandığı parayı almak bizi biraz üzüyor. Eğer müşterimiz inceleme sırasında yanımızdaysa ve tekneden vazgeçirecek büyük bir kusur bulursak raporu iptal edip sadece zamanımızın ücretini alıyoruz. Ancak orada değillerse, raporu tamamlayıp tam ücret almak zorundayız.
Bu yazıyı okumak sizi bir sörveyör yapmaz; ancak bilgi birikiminize ve tecrübenize bağlı olarak buradan öğreneceğiniz birkaç küçük ipucu bile size bir survey ücreti tasarruf ettirebilir. Elbet bir profesyonel tutacaksınız, ama umuyoruz ki bunu sadece bir kez yapmak zorunda kalacaksınız.
Yaptığımız işin %95'i gözlemdir ve önerilerimizin %95'i ekipmanlarla yapılan testlerden ziyade çıplak gözle gördüklerimize dayanır.
Gözlem Sanatı: Neden-Sonuç İlişkisi
Denizcilikte hiçbir şey birbirinden bağımsız değildir; her etkinin bir tepkisi, her sebebin bir sonucu vardır. Bulduğunuz her kusur başka bir şeyle bağlantılıdır. Örneğin, asimetrik aşınmış bir şaft yatağı bulursanız, bu muhtemelen bir salmastra kutusu sorunuyla, o da motor kulakları veya hizalama problemiyle ilgilidir.
Amacımız size olaylara nasıl bakmanız gerektiğini göstermektir. Sabırlı olun, acele etmeyin ve kameranızı yanınızdan ayırmayın.
Ekipmanlar - İhtiyacınız Olanlar
Temel bir inceleme için gereken araçların çoğu evinizde bulunur. Eğer bir multimetreniz yoksa, oldukça ucuza bir tane edinebilirsiniz.
Önerilen araçlar: Not defteri, şerit metre, el feneri, küçük bir çekiç (sert plastik veya pirinç başlı), dürbün (direkler için), küçük ayna, kağıt havlu, çok amaçlı çakı, ince ve uzun bir delici ve birkaç ahşap çubuk (soğutma sıvısı depolarında pas veya tortu olup olmadığını kontrol etmek için).
En önemli aracınız kameradır. Önce genel fotoğraflar çekin (dış, iç, motor dairesi, paneller), ardından tespit ettiğiniz her sorunu detaylıca fotoğraflayın.
BİRİNCİ ADIM: TEKNEYİ TANIYIN
Hayalinizdeki tekneyi bulduğunuzda hemen yola koyulmayın. Önce satıcıyı arayıp şu soruları sorun:
Tekne hakkında bilgi edinin. Piyasada onarılıp gizlenen çok sayıda hasarlı tekne bulunmaktadır.
Neden satıyorsunuz? Bu soru, teknede gizli bir sorun olup olmadığı veya sahibinin acil bir durum nedeniyle mi sattığı hakkında ipucu verir.
Kaçıncı sahibisiniz ve ne kadar süredir sizde? Kısa süreli sahiplikler genellikle teknedeki kronik bir soruna işaret edebilir.
Bakım kayıtları (logbook) mevcut mu? Düzenli servis kayıtları, teknenin kondisyonunun en büyük kanıtıdır.
Daha önce büyük bir kaza, hasar veya sigorta talebi oldu mu? Gövde onarımları veya su alma geçmişi kritik önemdedir.
DIŞ İNCELEME (The Exterior)
Dıştaki kusurlar genellikle içerideki kusurlarla bağlantılıdır. İşin püf noktası "anormallikleri" aramaktır.
Bütüne Bakış: Tekneye uzaktan bakın. Onarılmış bir gövdede renk farkını veya yüzeydeki hafif dalgalanmaları tespit edebilirsiniz. Güneş ışığı değiştikçe bazı hatalar daha belirgin hale gelir; bu yüzden tekne etrafında birkaç tur atın.
Gövde-Güverte Eki: Bu hattın düz ve pürüzsüz olduğundan emin olun. Yeni çekilmiş silikonlar veya boya kalıntıları bir onarımın işareti olabilir.
Polarize Gözlük: Çıplak gözle kaçırdığınız yansıma ve hataları görmenize yardımcı olur.
Çıplak gözle göremediğiniz bazı şeyleri ise duyabilirsiniz.
PERKÜSYON TESTİ (Vurarak Ses Dinleme)
Bu yöntem aynı zamanda "çekiçle tıklatmak" olarak da bilinir. Dikkat edin, "vurmak" değil "tıklatmak" diyorum; sert davranmanıza gerek yok. Bu, tıklatırken çıkan sesler arasındaki farkı not etme işlemidir.
İçi boş/yankılı bir ses: Delaminasyon (katman ayrılması) veya öz (core) materyalinin ayrıldığını gösterebilir.
Donuk bir ses: Yüksek nem oranına işaret eder.
Çok boğuk/tok bir ses: Öz materyalinin çürüdüğünü gösterir.
Kulağı biraz hassas olan herkes, en ince detaylar hariç tüm sorunlu durumları ayırt edebilir. Sağlam bir yapı, çekicin çok az geri sıçradığı temiz bir "klik" sesi çıkarır. Katman ayrılması olan bölge, davul gibi daha fazla geri sıçrama yapar; doymuş (su çekmiş) bir yapı ise neredeyse sıfır geri sıçrama ile "küt" diye bir ses çıkarır.
Biraz pratik gerektirir ancak çekicin "geri sıçrama" hissi, en az ses kadar önemlidir. (Örn: Trampete vurmak ile bas davula vurmak arasındaki his farkı gibi).
Uygulama İpuçları:
Pirinç başlı küçük bir çekiç tercih ediyoruz, çünkü yüzeyde iz bırakmaz.
Bu yöntemi teknenin her yerinde kullanmalısınız; özellikle balsa dolgulu gövdeler ve motor kirişleri için kritiktir.
Güvertede, her bir bağlantı elemanının ve donanımın etrafını tıklatın. Jelkot üzerindeki kılcal çatlakların olduğu bölgelere özellikle dikkat edin. Bu bölgeler su almış olabilir.
Unutmayın: İçeride bir bölmenin gövdeye bağlandığı yere vurduğunuzda çok sert bir "klik" sesi gelir. İç iskelet çerçevelerinin arasındaki boşluklar ise biraz daha boğuk bir ses çıkarabilir. Çok ince farkları bulamayabilirsiniz ama maliyetli büyük sorunları bu şekilde kolayca tespit edebilirsiniz.
Neyse ki; kuru, ıslak, ayrılmış veya tamamen çürümüş ahşap, çekiçle vurulduğunda çok farklı sesler çıkarır. Eğer zehirli boyada iz bırakmak istemiyorsanız çekicin ucuna maskeleme bandı sarabilirsiniz. Su hattının hemen altından, bir dış köşeden başlayarak kuyruğa doğru tıklatarak ilerleyin. Temiz ve net bir çınlama duymalısınız. Eğer boğuk bir "küt" sesi duyuyor veya çekicin belirgin şekilde geri sektiğini hissediyorsanız, muhtemelen ıslak, ayrılmış veya çürümüş bir bölgeye vurdunuz demektir.
Salon
İçeri adım attığınızda, güverte merdivenlerine oturun, burnunuzu oynatın ve havayı koklayın, çünkü kokular genellikle bir sorunun işaretidir, ancak bu durumda değil. Çok eski yelkenli bir tekne tertemiz görünüp ve hatta güzel kokabilir. Tekne müşterisi gelmeden önce tekneye ozon püskürtülerek kokular geçici olarak yok edilebilr...
Nem Ölçerler (Moisture Meters) Hakkında
Nem ölçerler bazen yanıltıcı olabilir. Biz yapısal durumlar için daha çok çekicimize güveniriz; nem ölçeri ikinci bir görüş, termal kamerayı ise bazen üçüncü bir görüş olarak kullanırız. Bu cihazlar değersiz değildir, ancak nasıl çalıştıklarını (aslında nemi değil, iletkenliği ölçerler) ve sınırlamalarını bilmek çok önemlidir.
Tekne Sörveyi (Tekne Ekspertiz) Kontrol Listesi
Tekne Sörveyi 101 eğitimini tamamladıktan sonra, bu kontrol listesinin çıktısını alıp tekne incelemesine yanınızda götürmenizi öneririm. Bu liste, kendi başınıza yapacağınız incelemenin düzenli ilerlemesine yardımcı olacaktır.
Deniz Seyir Testi
Bu sadece sıradan bir tekne gezisi değildir. Bir sörveyörün bakış açısıyla deniz tecrübesi sürecidir.