Teknede Korozyon Testi

Anot Tüketimini Kontrol Etmenin Önemi

Test, korozyon analizinin en önemli parçasıdır ve aynı zamanda doğru çözüm yolunu belirlemenin en güvenilir yöntemidir. Buna rağmen yeterince sık uygulanmaz.

Deneyimlerime göre, korozyon testi yapılmasının en yaygın nedenlerinden biri çinko anot tüketimidir. Çinko, magnezyum ve alüminyum ile birlikte kurban anotlarda kullanılan üç metalden biridir. Anotlar üzerlerine binen yüke bağlı olarak tüketilir. Bu yük; suyun tuzluluğu, sıcaklık, elektrik akımı, korunan metalin miktarı ve türü, teknenin bonding (eşpotansiyel bağlama) sisteminin durumu ve kıyı elektriği izolasyonu gibi birçok faktörden etkilenir.

Birçok tekne sahibi anotlarının çok hızlı tükendiğinden şikâyet eder. Bazıları ise anotlarının ne kadar uzun süre dayandığını övünerek anlatır. Ancak bu da bir endişe kaynağıdır; çünkü anotların uzun süre hiç aşınmaması, çalışmadıklarının bir göstergesi olabilir.

Kurban Anotlar Nasıl Çalışır?

Anotlar, katodik koruma olarak bilinen bir süreçten yararlanır. Bu süreçte anot, korumak istediği katot uğruna kendini feda eder. Katot; pervane, deniz suyu giriş-çıkış bağlantıları (thru-hull), şaft yatakları (strut) veya korunması gereken herhangi bir metal olabilir.

Eğer anot ve katot birbirine temas ediyorsa veya bir iletkenle bağlıysa (anot ile katot arasındaki direnç 1 ohm'u geçmemelidir; ancak korozyonlu veya gevşek bağlantılar nedeniyle bu standarda ulaşmak çoğu zaman mümkün olmaz) ve her ikisi de aynı elektrolit içinde, yani deniz veya tatlı suya batırılmış durumdaysa, anot katoda koruma sağlar.

Amaç, tekneyi doğru miktarda katodik koruma ile donatmaktır; yani yeterli sayıda anoda sahip olmaktır.

Her metalin durgun potansiyeli (resting voltage) vardır. Bu değer voltun binde biri olan milivolt (mV) cinsinden ölçülür ve DC akım olarak değerlendirilir. Ölçüm için genellikle "referans hücre" olarak da adlandırılan gümüş/gümüş klorür referans elektrodu kullanılır.

Bu potansiyeller (çok az istisna dışında tamamı negatiftir), deniz suyundaki metallerin Galvanik Seri tablosunda yer alır. Örneğin:

• Silikon bronz: -260 mV ila -290 mV

• Alüminyum alaşımları: -760 mV ila -1.000 mV

• Durgun suda 316 paslanmaz çelik: -430 mV ila -550 mV (bu durumda korozyona daha yatkındır)

Doğru koruma sağlamak için herhangi bir metalin potansiyeli anot yardımıyla en az 200 mV daha negatif hale getirilmelidir.

Deniz Suyundaki Koruma Aralıkları

• Alüminyum: -950 mV ila -1.100 mV

• Fiberglas tekne (alüminyum hariç yaygın sualtı metalleriyle): -750 mV ila -1.100 mV

• Ahşap gövde (alüminyum dışındaki yaygın sualtı metalleriyle): -550 mV ila -600 mV

• Çelik gövde: -850 mV ila -1.100 mV

Burada önemli bir noktaya dikkat etmek gerekir: Çoğu metal aşırı korumadan zarar görmezken, alüminyum bir istisnadır çünkü amfoterik bir metaldir; yani hem asidik hem de bazik ortamdan etkilenir.

Aşırı koruma, korunan metalin çevresinde alkali (bazik) bir ortam oluşturur. Bu nedenle alüminyum için koruma seviyesi -1.100 mV'u aşmamalıdır.

Aşırı koruma ayrıca ahşap teknelerde de sorun yaratabilir. Delignifikasyon adı verilen süreçte, oluşan alkali ortam ahşap lifleri arasındaki yumuşak yapıyı parçalar ve ahşabın dayanımını azaltır.

Testin Amacı

Test ile:

• Koruma seviyesinin yeterli olup olmadığı belirlenir.

• Anot sayısının ve kütlesinin doğru olup olmadığı değerlendirilir.

• Anotların doğru konumlandırılıp konumlandırılmadığı anlaşılır.

• Hızlı anot tüketimi veya sualtı metallerindeki korozyon gibi sorunlar tespit edilir.

Test Nasıl Yapılır?

Test aşağıdaki koşullarda gerçekleştirilmelidir:

• Tekne suda ve yüzüyor olmalıdır.

• Su sakin olmalıdır.

• Kıyı elektriği kablosu tamamen çıkarılmış olmalıdır (sadece kapatılması yeterli değildir).

• Tekne üzerindeki hiçbir ekipman çalışmamalıdır.

En az 20 feet (yaklaşık 6 metre) uzunluğunda deniz tipi kabloya bağlı bir gümüş/gümüş klorür referans elektrodu kullanılır.

1. Referans elektrodu, multimetrenin negatif terminaline bağlayın.

2. Multimetreyi DC voltaj ölçümüne alın (varsa milivolt kademesine).

3. Pozitif ölçüm ucunu ölçmek istediğiniz metale bağlayın.

Eğer teknede bonding sistemi varsa (tüm sualtı metalleri birbirine ve anotlara bağlıysa), pozitif uç temiz bir bonding noktası olan cıvata, bara veya terminale bağlanabilir. Bağlantı noktası kirliyse Scotch-Brite benzeri bir ped ile temizlenmelidir.

Referans elektrodu teknenin yanından suya indirin ve yaklaşık 60 cm derinlikte tutun. Elektrodun gövdeye temas etmediğinden emin olun.

Alınan ölçümü yukarıda belirtilen koruma aralıklarıyla karşılaştırın.

Bonding sistemi yoksa her metal ayrı ayrı ölçülmelidir. Bu durumda referans elektrodunun kablosunun uzatılması gerekebilir.

Şaft ve Pervanelerin Testi

Şaft ve pervaneler çoğunlukla ayrıca test edilmelidir. Çünkü bunların bonding sistemine bağlantısı genellikle şanzıman üzerinden gerçekleşir ve şanzımanın içindeki yağ elektrik için zayıf bir iletkendir.

Piyasada yaygın olarak bulunan ve ekonomik olan şaft fırçaları (shaft brushes), çoğu zaman uygun katodik koruma için gereken 1 ohm veya daha düşük direnç değerini sağlayamaz.

Bu nedenle, bonding sistemi mevcut olsa bile tüm sualtı metallerinin ayrı ayrı ölçülmesi tavsiye edilir. Ölçümler arasında önemli farklar varsa, bu durum bonding sisteminde bir sorun olduğunun göstergesidir.

Anot koruması olmayan ve bonding sistemine bağlı olmayan bir metal, Galvanik Seri'de belirtilen kendi doğal durgun potansiyelini gösterecektir.

Kıyı Elektriği İzolasyonunun Kontrolü

Test tamamlandıktan sonra önemli bir adım daha vardır:

• Kıyı elektriği kablosunu takın.

• Ancak elektriği açmayın.

Eğer ölçümlerde birkaç milivolttan fazla değişiklik oluyorsa, teknenin marina/kıyı topraklama sisteminden yeterince izole olmadığı anlaşılır.

Bu durumda bir galvanik izolatör gereklidir.

Eğer zaten bir galvanik izolatör varsa:

• Arızalı olabilir veya

• Yanlış monte edilmiş olabilir.

Kıyı topraklamasından izolasyon sağlanmadığında, tekneniz yakınınızdaki diğer teknelerden veya marina altyapısından kaynaklanan galvanik korozyon problemlerine maruz kalabilir.

Teknenizi düzenli olarak kıyı elektriğine bağlıyorsanız, galvanik izolatör kullanmak düşük maliyetli ancak son derece değerli bir sigortadır.